Basın toplantısı boykot edilen Barolar Birliği, 5 sayfalık açıklama yaptı

Kıbrıs Türk Barolar Birliği (KTBB), Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasası’yla ilgili bugün saat 13.00'te birlik binasında yapacağını duyurduğu basın toplantısının, basın örgütlerinin katılmayacaklarını bildirmesi nedeniyle iptal edildiğini açıkladı. KTBB, bunun ardından yasayla ilgili beş sayfadan oluşan bir yazılı açıklama yaptı.

Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasa Tasarısı, Cumhuriyet Meclisi, Hukuk, Siyasi İşler, Dışilişkiler ve Savunma Komitesi'nin 30 Nisan tarihli Ulusal Birlik Partisi (UBP) Milletvekili Yasemi Öztürk başkanlığındaki ve Komite Başkan Vekili Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) Milletvekili Ongun Talat, komite üyeleri UBP Milletvekili Sadık Gardiyanoğlu, CTP Milletvekili Ürün Solyalı ve UBP Milletvekili Alişan Şan'ın katıldığı toplantıda oy birliği ile onaylanarak Genel Kurul'a sevk edilmişti. 

Tasarının Meclis Genel Kurulu'ndaki görüşmeleri sırasında CTP, "masumiyet karinesinin ihlali" maddesinde, "kamuya mal olmuş kişiler ile seçilmiş veya atanmış kamu görevlilerinin, kendi görevleriyle ilgili meselelerde, bir suç işlemişlerse açık isim ve görüntülerinin basın tarafından paylaşılmasının suç olmaktan kaldırılmasını" talep etmiş, öneri oy çokluğuyla reddedilmişti.

CTP bunun üzerine "Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasa Tasarısı"na bütününe ret oyu vermişti.

Açıklamada, değişiklik yasasıyla bir zanlının veya mahkum olmamış bir kimsenin ya da müşteki ile tanıkların açık isminin veya fotoğrafının yayımlanmasının hafif suç haline getirilerek yasaklandığı, "basın özgürlüğü" ile "adil yargılanma hakkı" arasındaki hassas dengenin mağduriyetler dikkate alınarak kurulmaya çalışıldığı ifade edildi.

“DEĞİŞİKLİK ÇALIŞMASINA 'DOKTORLAR VE ECZACILA' SORUŞTURMASI SONRASI BAŞLANDI”

Açıklamada, ceza yargılamalarında yıllar içinde çeşitli nedenlerle yaşanan ve adil yargılanma hakkıyla örtüşmeyen sorunların, 2023’te "doktorlar ve eczacılar soruşturması” olarak bilinen seri tutuklamalarla daha görünür hale geldiği, kamu vicdanında yarattığı rahatsızlık üzerine Barolar Birliği İnsan Hakları Komitesi üyelerinden oluşturulan avukat ekibinin aynı yıl "Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası" üzerinde "değişiklik çalışmasına başlandığı" kaydedildi.

"MESLEKTAŞIMIZIN MAHKEMEYE KELEPÇELİ GELMESİYLE YENİDEN ELE ALINDI"

Çalışmanın, 2025’te bir meslektaşlarının kelepçeli şekilde mahkemeye getirilmesi üzerine yeniden ele alındığı, Baro Konseyi tarafından finalize edilip oy birliğiyle onaylanarak, yasalaştırılması tavsiyesiyle Bakanlar Kurulu'na gönderildiği belirtilen açıklamada, yasa tasarısının diğer yargı yasalarıyla birlikte Bakanlar Kurulu’ndan geçirilerek Cumhuriyet Meclisi'ne sevk edildiği ve komite sürecinin başladığı belirtildi.

Komitede uzun süre ve seri toplantılarda görüşülen çalışmalara komite üyeleri yanında diğer milletvekilleri, Yüksek Mahkeme, Başsavcılık ve baro temsilcileri, Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı ve polis yetkilileri, Başbakanlık hukukçuları ile basın örgütlerinin katılarak görüş ve önerileri aktardığı bildirilen açıklamada, "iki tasarıda çok sayıda ekleme, çıkarma ve düzeltme" yapıldığı ve "oy birliğiyle" kabul edilip Genel Kurul’a sevk edildiği kaydedildi.

Açıklamada, basınla ilişkin yapılan düzenlemeler ayrıntılı şekilde aktarılarak, henüz "polis soruşturmasının başında zanlı sıfatıyla" mahkemeye çıkarılan kişilerin "fotoğraflarının çekilmesi ve açık isimleriyle, işledikleri iddia edilen suçla ilişkilendirilerek" yayımlanmasının, özellikle sosyal medyada peşin hüküm, hakaret ve linç yorumlarını beraberinde getirdiğini; bunların aileler, çocuklar ve yakınlar tarafından görüldüğü ifade edildi.

"BASIN İFŞA İÇEREN HABER YAPMA BASKISI ALTINDA KALIYOR..."

Masumiyet karinesine ve adil yargılanma hakkına saygı duyarak yayın yapan basın mensuplarının, "ifşa ve magazin içeren yayıncılığın daha çok ilgi görmesi" sebebiyle mecburen "benzer yönde haber yapma baskısı altında kaldığı" savunulan açıklamada, yaratılan etkileşimin kişileri “nefret objesine” dönüştürebildiği ve bunun mahkemeleri baskı altına alma ve adil yargılanma hakkını ortadan kaldırma tehlikesi barındırdığı kaydedildi.

“SUÇSUZ OLSA DA KENDİSİNİ SUÇLU GÖSTEREN HABER VE GÖRSELLERE ÖMÜR BOYU MUHATAP OLMAKLA CEZALANDIRILAN İNSANLAR VAR”

“Basın mensubu veya gazeteci olmayan, hiçbir etik ve ahlaki kuralla bağlı olmayan sosyal medya kullanıcılarının bu konuyu son derece suiistimal ettiği” savunulan açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Kendisine dava getirilmeyen veya yargılanıp suçsuz bulunan kişiler, haklarındaki fotoğraf ve haberleri dijital ortamdan sildirememekte; bazen muhatap bulamamakta; bazense bunların kaldırılması için maddi taleplerle karşılaşmaktadırlar. Böylece suçsuz olduğu bir konuda kendisini suçlu gösteren haber ve görsellere ömür boyu muhatap olmakla cezalandırılan çok ciddi sayıda insanımız bulunmaktadır.”

“KİŞİLERİN KAMU İLE İLGİLİ OLAN BAĞLANTI, MAKAM VE UNVANLARININ KULLANILMASI ENGELLENMİYOR”

Açıklamada, bu nedenlerle, değişiklik yasasıyla bir zanlının veya mahkum olmamış bir kimsenin ya da müşteki ile tanıkların "açık isminin veya fotoğrafının yayımlanmasının hafif suç haline getirilerek yasaklandığı" belirtildi.

Basın özgürlüğü ile adil yargılanma hakkı arasındaki hassas dengenin mağduriyetler dikkate alınarak kurulmaya çalışıldığı ifade edilen açıklamada, ilgili maddenin kamusal haber değeri bulunan konu veya mahkeme sürecinin haber yapılmasını, kişilerin kamu ile ilgili bağlantı, makam ve unvanlarının kullanılmasını engellemediği vurgulandı.

"KISITLAMA YALNIZ YARGI SÜRECİ DEVAM EDERKEN GEÇERLİ"

Ayrıca, yargı sürecinden önce veya mahkeme sona erdikten sonra isim ve fotoğrafla haber yapılmasının önüne geçilmediği, "kısıtlamanın yalnızca yargı süreci devam ederken geçerli" olduğu ifade edilen açıklamada, Mahkemeler Yasası’nın 52’nci maddesinde de mahkeme salonunda veya oturum yapılan binada fotoğraf çekmenin suç olarak düzenlendiği anımsatıldı.

“GÜNCEL ZANLILAR VEYA HÜKÜMETİN BEKLENTİLERİYLE İLGİSİ YOK”

Açıklamada, çalışmanın güncel zanlılar veya hükümetin beklentileriyle ilgisi bulunmadığı ifade edilerek, Barolar Birliği için kişiler değil, haklar ve prensiplerin önem taşıdığı kaydedildi.

“Adil yargılanma hakkının güvence altına alınması, şu anda konuşulmakta olan haklar içerisinde bize göre en hassas ve en değerli olandır.” denilen açıklamada, buna rağmen Barolar Birliği’nin, Meclis Komitesi’nde söz konusu "maddenin değiştirilmesine yönelik hiçbir öneriye olumsuz yaklaşmadığı" veya karşı durmadığı belirtildi.

“Çok önemli bazı düzenlemeler, Bakanlar Kurulu veya Meclis Komitesi aşamasında yasa metninden çıkarıldı”

Pazartesi günü Meclis Genel Kurulu’nda kabul edilen değişiklik yasasının, ceza yargılamalarında yıllar içinde hak kayıplarına, mağduriyetlere ve adil yargılanma hakkının zedelenmesine yol açan sorunların aşılması bakımından önemli kazanımlar ve ciddi yenilikler içerdiği görüşü paylaşılan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:   

“Buna karşın 2023 yılında hazırladığımız yasa çalışmasının orijinal versiyonunda yer alan ve zanlı/sanık hakları bakımından yine çok önemli olan bazı düzenlemeler ise Bakanlar Kurulu veya meclis komitesi aşamasında yasa metninden çıkarılmış ve ne yazık ki bunların yasalaşması imkanı bu aşamada kaybedilmiştir."

Açıklamada, çıkarılan düzenlemelerin şu konularla ilgili olduğu kaydedildi:

• Polis hücrelerinin koşullarının iyileştirilmesi;
• Tutukluların nakli ile ilgili koşulların iyileştirilmesi;
• Kelepçe kullanımına ilişkin kriterler getirilmesi,
• Elektronik kelepçenin bir teminat koşulu olarak uygulanması;
• Tutuklu yargılanıp beraat eden kişilere devlet tarafından tazminat ödenmesi

Yasada yapılan düzenlemeler… “PI kaldırıldı, savunmasız ve yoksul kişiler için avukat talebi hakkı tanındı”

Açıklamada, “Öznesi tamamen mahkemede yargılanmakta olan kişiler, şiarı ise yalnızca adil yargılanma hakkının tesisi olan” yasa çalışması kapsamında çeşitli sorunlara çözüm getirildiği de vurgulandı.

Buna göre, "ilk soruşturma (PI)" aşamasının uygulamada güncelliğini ve faydasını yitirmesinden dolayı yargılama usulünden çıkarıldığı, Kaza Ceza Mahkemesi’nde yargılanan sanıklara da duruşma öncesinde ithamla ilgili belge ve ifadeleri temin etme hakkı sağlandığı kaydedildi.

Yıllar boyunca davaların getirilmemesinden kaynaklı kişilerin mağduriyet yaşamaması adına teminat emirlerine süre sınırı getirildiği de belirtilen açıklamada, Ağır Ceza Mahkemesi huzurunda teamüli bir uygulama halini alan “otomatik tutukluluğun” önüne geçilmesi için tedbir alındığı bildirildi.

Açıklamada, düzenlemeyle; savunmasız ve yoksul zanlı veya sanıklar için mahkemelere Barolar Birliği’nden avukat atanmasını talep etme yetkisi tanındığı, bu şekilde savunmasız ve yoksul kişilerin anayasal savunma hakkından mahrum kalmalarının önüne geçilmesinin hedeflendiği belirtildi.