Shamonda virüsü alarmı: Fransa'da ilk insan vakası hayatını kaybetti

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Fransa'da Shamonda virüsü vakasıyla ilgili olarak açıklamalarda bulundu.

Ghebreyesus, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, konuya ilişkin paylaşımda bulundu.

Fransa'nın, daha önce yalnızca hayvanlarda tespit edilmiş Shamonda virüsünün ilk insan vakasını bildirdiğini aktaran Ghebreyesus, "Bağışıklık sistemi baskılanmış olan hasta, enfeksiyona ve hastalığın ağır seyretmesine karşı daha savunmasız durumdaydı ve ne yazık ki hayatını kaybetti." ifadesini kullandı.

Ghebreyesus, hastanın yakınlarına taziye dileklerini ileterek, Shamonda virüsünün öncelikle sığır, koyun, keçi ve at gibi hayvanları etkilediğinin altını çizdi.

Virüsün, hayvanlar arasında "midge" (tatarcık benzeri küçük bir sinek türü) ısırıkları yoluyla yayıldığının düşünüldüğüne değinen Ghebreyesus, virüsün bulaşma yollarının tam anlaşılabilmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu kaydetti.

Ghebreyesus, "Fransa'daki hasta, Shamonda virüsünün hayvanlar arasında dolaşımda olduğu ve 'Culicoides' cinsi sineklerin de bulunduğu bir bölgede bulunuyordu. DSÖ, ilk insan vakasındaki enfeksiyon kaynağını, olası bulaşma yollarını ve halk sağlığına yönelik potansiyel riskleri daha iyi anlamak amacıyla veri toplayan Fransız yetkililerle iletişim halinde." değerlendirmesinde bulundu.

LYON KENTİNDE BİR HASTANEDE TEDAVİ GÖREN HASTADA TESPİT EDİLMİŞTİ

Fransa Sağlık Bakanlığından yapılan açıklamada, ay başında Lyon kentinde bir hastanede tedavi gören hastada, Shamonda virüsü enfeksiyonu tespit edildiği belirtilmişti.

Açıklamada, virüsün bugüne kadar insanlara bulaşmadığının kabul edildiği ve Lyon'daki vakanın virüsün, "bir insanda ilk kez tespit edilip kamuoyuna bildirildiği olay" olduğuna işaret edilmişti.

SHAMONDA VİRÜSÜ NEDİR?

Shamonda virüsü, öncelikle Culicoides türü sivrisinekler tarafından bulaştırılan bir orthobunyavirüstür.

Bu virüs, hayvanlardaki enfeksiyonlarla ilişkilendirilen Schmallenberg virüsü ve Akabane virüsü ile aynı daha geniş virüs grubuna aittir.

İlk olarak 1960'ların ortalarında Nijerya'da tespit edilen bu virüs, daha sonra Batı, Doğu ve Güney Afrika'nın bazı bölgelerinde ve Japonya'da ara sıra görüldüğü bildirildi.

Fransız Tarım Bakanlığı'na göre, bu hastalık Avrupa'da ilk kez 2026 yazında, Fransa, Almanya ve İsviçre de dahil olmak üzere çeşitli ülkelerde tespit edildi.

Birleşik Krallık Hayvan ve Bitki Sağlığı Ajansı da Ağustos ayında İngiliz Kraliyetine bağlı bir bölge olan Jersey'deki sığırlarda virüsü tespit etti.

FRANSA'DA NELER OLDU?

Hasta, Lyon'daki Hospices Civils hastane grubunda ciddi bir hastalık nedeniyle tedavi görüyordu ve bağışıklık sistemi oldukça zayıflamıştı.

Fransız yetkililer, hastanın ölümünden önce gözlemlenen nörolojik komplikasyonların enfeksiyonla "çok büyük olasılıkla" bağlantılı olduğunu söyledi; ancak virüsün daha önce insanlara bulaşamayacağı düşünülüyordu.

Vakaların, Oropouche virüsü de dahil olmak üzere diğer ortobunyavirüslerin neden olduğu insan enfeksiyonlarıyla benzer özellikler taşıdığını söylediler.

Araştırmacılar, hastanın Fransa'nın doğusunda, ilkbahar ve yaz aylarında hayvanlar arasında virüsün yaygın olduğu bir bölgede, Culicoides sivrisineği ısırığı yoluyla enfekte olmuş olabileceğine inanıyor.

Bu vaka istisnai olarak değerlendiriliyor çünkü virüs on yıllardır Afrika ve Asya'nın bazı bölgelerinde dolaşmasına rağmen daha önce hiçbir insan enfeksiyonu belgelenmemişti.

HAYVANLARDA HANGİ BELİRTİLERE NEDEN OLUR?

Fransa Tarım Bakanlığı'na göre, virüs sığırlarda ateş, ishal, halsizlik ve süt üretiminde azalmaya neden olabiliyor. Bu belirtiler genellikle geçicidir.

Gebelik sırasında görülen enfeksiyonlar, Schmallenberg virüsüyle ilişkili olanlara benzer şekilde, düşük ve fetal malformasyonlar da dahil olmak üzere üreme sorunlarına yol açabilir.

Sığırlar virüsün ana taşıyıcısı olarak kabul edilse de, virüs bazı Avrupa ülkelerinde koyun ve keçi gibi küçük geviş getiren hayvanların yanı sıra at ve alpakalarda da tespit edilmiştir.

Birleşik Krallık ajansı, Almanya ve İsviçre'de nörolojik hastalığı olan atlarda enfeksiyon tespit edildiğini bildirdi. Enfeksiyon ile bu semptomlar arasındaki ilişkiye dair araştırmalar devam ediyor.

VİRÜS NASIL YAYILIYOR?

Shamonda virüsü, öncelikle Culicoides sivrisineklerinin ısırıkları yoluyla yayılır; bu küçük ısıran böcekler çeşitli hayvan virüslerini bulaştırır.

Fransa Tarım Bakanlığı'na göre, hamile bir hayvandan yavrusuna bulaşma dışında, hayvanlar arasında önemli bir doğrudan bulaşma olduğuna dair hiçbir kanıt bulunmamaktadır.

Bakanlık, şu anda et, süt veya süt ürünleri yoluyla bulaşmayı belgeleyen herhangi bir bilimsel kanıt bulunmadığını belirtti.

Açıklamada ayrıca, hasta hayvanlardan elde edilen ürünlerin tüketime uygun olmadığı belirtildi.

AŞI VEYA TEDAVİ VAR MI?

Fransa Tarım Bakanlığı'na göre, şu anda mevcut bir aşı bulunmuyor ve enfekte hayvanlardaki virüsü ortadan kaldıracak bir tedavi de yok.

Veteriner hekimler semptomları hafifletmek için tedavi uygulayabilirler. Çiftçilere, sığırlarında ateş, ishal veya süt üretiminde azalma görülmesi durumunda veteriner yardımı almaları tavsiye edilir.

Enfeksiyon sonrasında olası üreme sorunları için veteriner takibi de önerilir.

Yetkililer, sıvı gübre ve durgun su gibi üreme alanlarını ortadan kaldırarak ve nakliye araçlarını böceklere karşı ilaçlayarak sivrisinek maruziyetini azaltmayı önermektedir.

Fransa Tarım Bakanlığı'na göre, virüs şu anda Avrupa Birliği hayvan sağlığı mevzuatı kapsamında düzenlemeye tabi bir hayvan hastalığı olarak sınıflandırılmamaktadır.

Yönetmeliklere göre, enfeksiyon durumunda zorunlu itlaf yapılması gerekmemektedir.

BUNDAN SONRA NE OLACAK?

Fransız yetkililer, enfeksiyonu ve virüsün yayılımını daha iyi anlamak için insan, hayvan ve çevre sağlığı uzmanlarının katılımıyla soruşturmalara devam ediyor.

Tarım Bakanlığı, virüsle ilgili mevcut bilgilere dayanarak genel nüfus için herhangi bir risk tespit edilmediğini de ekledi.

Fransa, Dünya Sağlık Örgütü'nü ve Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'ni bilgilendirdi.