Yabancı öğrencilerin entegrasyonunda son durum ne?

Farklı ülkelerden KKTC’ye gelerek öğrenimlerine burada devam eden ana dili Türkçe olmayan yabancı öğrencilere yönelik yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını öncesinde başlatılan çalışmalar bu yıl itibarıyla hızlandırılıyor.

Kamu okullarında öğrenim gören yabancı öğrencilerin eğitim sistemine entegrasyonu için Milli Eğitim Bakanlığına (MEB) tarafından hazırlanan eğitim programı iki yıl önce pilot olarak seçilen İskele'deki iki okulda başlatılmıştı.

MEB'e bağlı Talim ve Terbiye Dairesi Müdürü Murad Aktuğ, eğitim programının önümüzdeki akademik dönemde ülke çapında okullarda yaygın olarak uygulamaya gireceğini açıkladı.

Hazırlanan çalışmayla, yabancı öğrencilerin Türkçe dil becerilerinin geliştirilmesi ve kültürel adaptasyonlarının sağlanmasına katkıda bulunulması hedefleniyor.

ÇALIŞMA HAKKINDA

Talim ve Terbiye Dairesi Müdürü Murad Aktuğ, “kapsayıcı eğitim modeli” anlayışıyla hazırlanan programın, bir taraftan yabancı öğrencilerin Türkçe dil becerilerini geliştirirken, diğer taraftan da sosyalleşerek kültürel etkileşimlerinin sağlanmasını hedeflediğini söyledi.

Aktuğ, hazırlanan programın; alt, orta ve yüksek düzey olmak üzere üç kademeden oluştuğu ve her kademenin kendi içerisinde, 6-12 yaş grupları ve 12-17 yaş gruplarına göre ikiye ayrıldığını belirtti.

PİLOT UYGULAMA VE İLK TESPİTLER

Aktuğ, geçen akademik dönemde, İskele bölgesinde Bekirpaşa Lisesi ve Şht. İlker Karter İlkokulu'nda programın pilot uygulamalarına başladıklarını ve 161 öğrenciye ulaşıldığını aktardı. 

Aktuğ, programın bu ilk iki pilot uygulamasına ilişkin olarak, “Birtakım tespitlerimiz var ancak pilot uygulamaların raporlandırılması yapılıyor. Genel anlamda, programın içerik ve materyal olarak uygunluğu onaylandı.” diyerek, uygulamaların sonuçlarına ilişkin bazı ön tespitlerini de paylaştı.

“Başlıca yaşadığımız en büyük sorun ise şu idi: Ülkemizin sürekli olarak yeni öğrenci kaydı almasından dolayı bu pilot grupta belli bir seviyeye geldikten sonra o gruba sürekli yeni katılımların olması programı sıkıntı soktu.” diyen Aktuğ, eğitim mevzuatı gereği ülkenin sürekli yeni öğrenci kaydı almasının uygulamalarda homojen bir grup oluşturup onunla devam etme şansının azalttığını söyledi.

Aktuğ ayrıca, pilot uygulamalarda yabancı öğrencilere eğitim konusunda yetişmiş insan kaynağı ve fiziki altyapı, bina olarak da yeterli desteği verme konusunda birtakım sıkıntılar yaşandıklarını belirtti.

Aktuğ, uygulamalarda, ilkokuldaki öğrencilerin, lisedekilerine kıyasla, Türkçeyi daha kolay öğrendiklerini tespit ettiklerini söyledi.

Kültürel kaynaştırma açısından programın pilot uygulamasında bazı eksiklikler gözlemlediklerini de belirten Aktuğ, “Program yabancı öğrencilerin dönem dönem hazırlayacakları birtakım etkinliklerle hem kendi kültürlerini buradaki çocuklara tanıtmalarını hem de bizim kültürümüzün farkında vardık sonra o yönde birtakım etkinlikleri gerçekleştirmelerini öngörüyordu ancak akademik anlamda beklentiler ön plana çıktığı için bu anlamda programın biraz gerisinde kaldığımızı gördük.” dedi.

HEDEFLER

“Hedefimiz; bu yaz döneminde, bu programın bu yönlerini biraz daha geliştirip, önümüzdeki öğretim yılından itibaren bu programın uygulamasını daha yaygın bir hale getirmektir.” diyen Aktuğ, şöyle devam etti:

“Pilot uygulamayı yaygınlaştıracağız. Diğer bölgelerdeki okullarımızda da ihtiyaca göre aynı kriterler çerçevesinde; yani ortaokul ve liselerde seçmeli derslerden bu öğrencileri faydalandırıp, o okullardaki öğretmenlere eğitim verip, programın uygulanmasının yaygınlaştırılması sağlanacaktır. Bununla ilgili programdaki düzenlemeleri tamamladıktan sonra okullara gerekli bilgilendirme yapılacaktır. Okul dönemi başladığında bu öğrenciler belirlenip, seviye tespitleri yapılacak ve hangi düzeyde eğitim alacakları, hangi programa dahil olacakları belirlenecek. Program çalışacaktır.”

Bu iki pilot uygulamayla ilgili gelecek rapor doğrultusunda değerlendirme sürecinin ilk etabının başlayacağını belirten Aktuğ, tüm eğitim programlarında olduğu gibi bu programın da belli bir değerlendirme süreci sonunda şekilleneceğini, değişen ihtiyaçlara göre müdahale edilecek noktalar olabileceğini söyledi. Aktuğ, bu süreçte işin uygulayıcısı olan öğretmenlerden ve diğer paydaşlar olan öğrenciler ve ailelerden faydalanacaklarını da belirtti.

Aktuğ, “Programın ilk pilot uygulamasından elde ettiğimiz tespitlere göre gereken müdahaleleri yapacağız. Ağırlıklı olarak dil bilgisi üzerinde çalışılmışsa ve kültürel etkileşim açısından eksiklikler varsa sosyal etkinlilerin konulmasını sağlamak için birtakım değişiklikler yapılacaktır.” dedi.

GÖRÜŞLER

Maviş: Mevcut eğitim sistemi, çok kültürlü ve çok dilli eğitimin gerekliliklerini yerine getiremiyor

Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikası (KTÖS) Genel Sekreteri Burak Maviş, İlköğretim Dairesine bağlı kamu okullarında birçok farklı ülkeden gelen çocuklara eğitim verildiğini belirterek, “Aslında çok kültürlü bir öğrenci modeline geçtik ancak Kıbrıs Türk eğitim sistemi çok kültürlü, çok dilli bir eğitime ve onun gerekliliklerini yerine getirebilecek bir eğitim performansına sahip değildir. Okul ve sınıf içerisinde özellikle öğrencilerin iletişim becerileri, sosyo- kültürel adaptasyonu ve entegrasyonu konularında sıkıntılar yaşamaktayız.” dedi.

Maviş, “Bu çocuklar şu anda, kamu-özel fark etmeksizin okullara devam edebiliyorlar ama devam ettikleri bu programlar Türkçe dilinde yazılmıştır ve dil becerisi gelişmeyen çocuklarda sıkıntı yaşamaktayız. 1’inci ve 2’nci sınıflarda, yabancı çocuklar Türkçe dil becerilerini geliştirebildikleri için sorun daha kolay aşılabiliyor ama ilerleyen sınıflarda, özellikle ortaokul ve liselerde, daha da farklı sorunlar var. Bilmediğiniz bir dilde eğitim almaya çalışıyorsunuz ve bu eğitim sonunda da başarılı ya da başarısızlık noktasında sizi değerlendiren bir sistem var.” ifadelerinde bulundu.  

Maviş, ülkedeki öğretmen yetiştirme programlarına yabancı uyruklu öğrencilere Türkçe dil becerilerinin öğretiminin dâhil edilmesi gerektiğini söyledi.

Burak Maviş, yabancı öğrencilerin karşılaştıkları bu sıkıntıların aşılması konusunda bazı öneriler de paylaşarak, “Öncelikli olarak, devlet ve özel okullarda ne kadar yabancı çocuk olduğu, hangi ülkelerden geldiği, hangi dili konuştuğu tespit edilmelidir. Bakanlık bünyesinde yabancı çocukların eğitimiyle ilgili bir birim oluşturulmalı; yabancı öğrencilere eğitim verebilecek öğretmen yetiştirilmeli ve bu öğretmenlerin eğitimiyle çok kültürlü eğitim programı oluşturulmalı. Sadece dil becerisi değil, farklılık ve çeşitlilikleri bir araya getirecek kültürel bir program oluşturulmalı. Sadece çocuğun değil, ailesinin de yaşam boyu eğitim anlayışı altında bu programa katılması sağlanmalıdır.” dedi.

Güneyli: Türkçe dilinde yeterli olmayan öğrencilerimiz ve aileleri akademik, maddi, psikolojik zorluklarla karşılaşmaktadır

Kıbrıs Türk Orta Eğitim Öğretmenler Sendikası (KTOEÖS) Yönetim Kurulu adına açıklamalarda bulunan Sendika Mali Sekreteri Mehmet Güneyli de, “Ülkemizde İlköğretimde ve ortaöğretimde eğitim-öğretim gören yabancı öğrencilerin sayıları günden güne artmaktadır. Özellikle Türkçe dilinde yeterli olmayan bu öğrencilerimiz ve aileleri gerek akademik, gerek maddi, gerekse psikolojik birçok zorluklarla karşılaşmaktadır.” dedi.

Güneyli, ortaöğretimde öğrenim gören bu öğrencilerin sıkıntılarının aşılmasının bazı çözüm yöntemleri mümkün olabileceğini ifade ederek bununla ilgili bazı önerilerini paylaştı.

Eğitim Bakanlığı bünyesinde yabancı öğrenciler ve aileleri için bir birimin kurulmasının önemli olduğunu belirten Güneyli, ayrıca, yabancı öğrencilerin okullara kayıtlarında Türkçe dilinde belli bir seviye koşulunun aranmasının, öğrencinin akademik başarısını yükselteceğini ve adaptasyonunu sağlamasına katkıda bulunacağını ifade ederek, şunları söyledi:

“Yabancı öğrencilerin okullara kaydının yapılması için Türkçe dilinde A1 seviyesinin tamamlanarak, A2 seviyesinin başında olma koşulu aranması, bu seviyenin belirlenmesi için ise Eğitim Bakanlığı tarafından ‘Seviye Tespit Sınavı’nın organize edilmesi öğrencinin akademik yıl içerisinde derslerde başarısını yükseltecek ve adaptasyonunu sağlayacaktır. Seviye tespit sınavını geçemeyen öğrenciler için ise hazırlık sınıfları oluşturularak dil öğreniminde istenilen seviyeye getirilmeleri sağlanmalıdır.

Seviye tespit sınavını geçerek ortaokul seviyesinde eğitim görecek olan yabancı öğrencilerin akranları ile birlikte aynı sınıfta bulunmaları önemlidir. Dil öğreniminde çocukların arkadaşları ile karşılıklı etkileşim içinde bulunarak Türkçeyi öğrenmeleri daha kolay olacaktır. Bu yaş seviyesindeki yabancı öğrenciler için ek olarak seçmeli Türkçe dersleri programa yerleştirilerek, desteklenebilirler.

Lise seviyesinde okula başlamak durumunda olan yabancı öğrenciler, farklı derslerde daha zor bir terminoloji ile karışılacaklarından, öncelikle ayrı sınıflarda akademik Türkçe dersleri alarak, akranları ile olan arayı kapatmalıdırlar.”

Yabancı öğrenciler ve aileleri için akademik eğitimin yanında kültür uyum programlarının hazırlanmasının da “yararlı” olacağı görüşünü paylaşan Güneyli, “Bu bağlamda ülkemizdeki ve okullarımızdaki kurallar, normlar ve kültürel yaşam biçimi yabancı öğrenci ve aileleri tarafından benimsenebilecektir.” dedi.

Mehmet Güneyli, okullarda yabancı öğrenciler için ‘‘Yabancılara Türkçe Eğitimi’’ sertifika programını tamamlamış öğretmenlerin bulunmasının, bu öğrencilere yönelik ders ve çalışma kitaplarının hazırlanmasının ve Türkçe dil sınıflarının oluşturulmasının da önemli olduğunu vurguladı.

YABANCI ÖĞRENCİ İSTATİSTİKLERİ

• MEB istatistik verilerine göre 2021-2022 akademik dönemde KKTC genelinde öğrenim gören toplam 55 bin 298 öğrenciden 37 bin 932’si KKTC (yüzde 68,6), 12 bin 995’i TC (yüzde 23,5) ve 4 bin 371’i (yüzde 7.9) üçüncü ülke uyruklu.
• Ülke genelinde (kamu ve özel) okul öncesi, ilkokul ve özel eğitim öğrenimi gören toplam 28 bin 232 öğrenciden 2 bin 75’i (yüzde 7,3); ortaöğretimde (ortaokul ve lise) öğrenim gören toplam 27 bin 66 öğrenciden 2 bin 296’sı (yüzde 6,5) üçüncü ülke vatandaşı.
• Kamu okullarında öğrenim gören toplam 43 bin 387 öğrenciden 2 bin 827’si (yüzde 6,5) üçüncü ülke vatandaşı.
• Okul öncesi, ilkokul ve özel eğitimde öğrenim gören toplam 20 bin 100 öğrencinden bin 195’i (yüzde 5,9); ortaöğrenimde (ortaokul ve lise) öğrenim gören toplam 23 bin 287 öğrenciden bin 632’si (yüzde 7) üçüncü ülkelerden geliyor.
• Özel okullarda (ilköğretim ve ortaöğretimde) toplam 11 bin 911 öğrenci öğrenim görürken, bu öğrencilerin bin 544’ü yani yüzde 13’ü üçüncü ülkelerinden.
• Bölgelere dağılıma göre en fazla üçüncü ülke uyruklu öğrenci, yüzde 13,9 ile Girne ilçesinde. Girne’yi, yüzde 9,3 ile İskele; yüzde 7,8 ile Gazimağusa; yüzde 5,4 ile başkent Lefkoşa; yüzde 3,6 ile Lefke ve yüzde 2,7 ile Güzelyurt takip ediyor.
• Lefkoşa bölgesinde bin 232, Gazimağusa’da 976, Girne’de bin 681, Güzelyurt’ta 82, İskele’de 361 ve Lefke’de 39 üçüncü ülke uyruklu öğrenci öğrenim görüyor.
• Yine bölgelere dağılıma göre, Girne’de 839, Lefkoşa’da 523, Gazimağusa’da 495, İskele’de 157, Güzelyurt’ta 35 ve Lefke’de 26 üçüncü ülke uyruklu öğrenci, okul öncesi, ilkokul ve özel eğitim öğrenimi görüyor.
• Ortaokullarda, Girne’de 491, Lefkoşa’da 286, Gazimağusa’da 209, İskele’de 143, Güzelyurt’ta 16 ve Lefke’de 7; liselerde ise Lefkoşa’da 423, Girne’de 351, Gazimağusa’da 272, İskele’de 61, Güzelyurt’ta 31 ve Lefke’de 6 öğrenci var.