Trump'tan dünya ticaretine yeni darbe: Yüksek Mahkeme'ye tepkiyle tarifeyi yüzde 15'e çıkarttı

ABD Başkanı Donald Trump, ABD'nin diğer ülkelerden ithal ettiği ürünlere uygulanacak yüzde 10'luk küresel tarife oranını yüzde 15'e çıkaracağını duyurdu.

Trump, konuya ilişkin Amerikan Truth Social hesabından paylaşımda bulundu.

ABD Yüksek Mahkemesinin tarifelerle ilgili dün açıkladığı karara tepki gösteren Trump, kararı "aylarca süren bir düşünme sürecinin ardından açıklanan gülünç, kötü yazılmış ve olağanüstü derecede Amerikan karşıtı" olarak nitelendirdi.

Trump, kararın "kapsamlı, detaylı ve eksiksiz" incelemesine dayanarak dünya genelinde ülkelere uygulanacak yüzde 10'luk gümrük vergisi oranını derhal geçerli olmak üzere yüzde 15 seviyesine çıkaracağını belirtti.

Yönetiminin gelecek birkaç ay içinde yeni ve yasal olarak izin verilen tarifeleri belirleyeceğini ve açıklayacağını kaydeden Trump, "olağanüstü başarılı" olarak tanımladığı "Amerika'yı yeniden büyük yapma" sürecini devam ettireceklerini ifade etti.

CUMA GÜNÜ YÜZDE 10 TARİFE UYGULANMASINA İLİŞKİN KARARI İMZALAMIŞTI

ABD Başkanı Trump, dün 1974 Ticaret Yasası'nın 122'nci bölümü uyarınca tüm ülkelere yüzde 10 küresel gümrük vergisi getirilmesine ilişkin kararı imzalamıştı.

Söz konusu karar, ABD Yüksek Mahkemesinin Trump tarafından yürürlüğe konulan tarifelerin dayandırıldığı Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası'nın (IEEPA) Başkana tarife koyma yetkisi vermediğine hükmetmesi sonrası gelmişti.

YÜKSEK MAHKEME: IEEPA'YI "TEK TARAFLI SINIRSIZ VERGİ KOYMA VE DEĞİŞTİRME YETKİSİ" DİYE YORUMLADI

Mahkemenin söz konusu tarifelere dair 3'e karşı 6 oyla aldığı kararda, gümrük vergisi koyma yetkisinin ABD Kongresi'ne ait olduğu vurgulandı.

Trump, geçen yıl IEEPA kapsamında ABD'nin neredeyse tüm ticaret ortaklarına "karşılıklı" gümrük vergileri uygulamış, Çin, Kanada ve Meksika'ya da fentanil akışını gerekçe göstererek tarifeler getirmişti.

Hükümetin IEEPA'yı "Başkana tek taraflı olarak sınırsız gümrük vergileri uygulama ve bunları istediği gibi değiştirme" yetkisi veren bir yasa olarak yorumladığı belirtilen mahkeme kararında, yasanın yarım asırlık geçmişinde hiçbir başkanın bu büyüklük ve kapsamdaki tarifeler bir yana, herhangi bir gümrük vergisi uygulamak için dahi bu yasayı kullanmadığına dikkat çekildi.

Kararda, yasada yer alan "ithalatı düzenleme" ifadesinin Kongre'nin "vergi koyma" yetkisini kapsamadığı, büyük ekonomik ve siyasi etkisi olan "son derece önemli" bir yetki devrinin Kongre tarafından muğlak bir dil kullanılarak yapılamayacağı belirtildi.

IEEPA'nın başkana "soruşturma yapmak, engellemek, yasaklamak gibi çeşitli konularda ithalatı düzenleme yetkisi" verdiği aktarılan kararda, bu uzun özel yetkiler listesinde gümrük vergileri veya harçlardan hiç bahsedilmediği kaydedildi.

Mahkeme kararında, bugüne kadar toplanan gümrük vergilerinin iadesine dair somut bir yol haritası sunulmazken, karara muhalefet eden Yüksek Mahkeme Yargıcı Brett Kavanaugh, gerekçesinde "milyarlarca doların iadesinin" ABD Hazinesi üzerinde önemli sonuç doğuracağına dikkati çekti.

Kavanaugh, "Mahkeme, hükümetin ithalatçılardan topladığı milyarlarca doları iade edip etmemesi ve eğer iade edecekse nasıl iade etmesi gerektiği konusunda bugün hiçbir şey söylemiyor. Ancak bu süreç muhtemelen karmaşık olacaktır." ifadesini kullandı.

TRUMP: KULLANABİLECEĞİM DAHA GÜÇLÜ YÖNTEMLER VAR

ABD Başkanı Trump ise Yüksek Mahkemenin kararı sonrasında düzenlediği basın toplantısında, "İyi haber şu ki, bu korkunç kararda tüm mahkeme tarafından kabul edilen ve Kongre tarafından da tanınan, ABD Başkanı olarak benim kullanabileceğim IEEPA tarifelerinden bile daha güçlü yöntemler, uygulamalar, kanunlar ve yetkiler var." demişti.

Yüksek Mahkemenin kararının, bir başkanın ticareti düzenleme ve gümrük vergileri uygulama yetkisini daha güçlü ve daha net hale getirdiğini savunan Trump, eskisinden daha fazla gelir elde edeceklerini düşündüğünü anlattı.

Trump, kararda tarifelerin geri ödenmesine ilişkin bir hüküm olmamasını eleştirdi ve bu durumun gelecek birkaç yıl boyunca dava konusu olacağını belirtti.

IEEPA tarifeleri kullanılarak müzakere edilen ticaret anlaşmalarına ilişkin ise Trump, "Birçoğu geçerli. Bazıları geçerli olmayacak ve diğer tarifelerle değiştirilecek." dedi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de gümrük vergileri için alternatif yasal yetkilerin kullanılmasının 2026 yılında tarife gelirlerini "neredeyse hiç" değiştirmeyeceğini söyledi. Bessent, Yüksek Mahkemenin tarifelere karşı bir karar vermediğini, sadece IEEPA'nın bunun için kullanılamayacağına dikkati çekti.

ABD'ye ithal edilen ürünlere 150 gün süreyle yüzde 10 oranında ithalat vergisi getirildiği belirtilen açıklamada, kararın 24 Şubat'tan itibaren yürürlüğe gireceği kaydedildi.

Açıklamada, bazı ürünlerin geçici ithalat vergisine tabi olmayacağı ifade edilerek, kritik mineraller, enerji ürünleri, bazı tarım ürünleri, ilaçlar, belirli elektronik ve otomotiv ürünleri, havacılık ürünleri ile bilgi materyalleri gibi bazı kalemlerin vergiden muaf tutulduğu bildirildi.

Öte yandan, Yüksek Mahkemenin kararı ithalatçıların ödedikleri vergilerin iadesini talep etmesi için yasal bir dayanak sağlıyor. İthalatçı firmaların mahkeme kararını emsal göstererek paralarının iadesi için toplu dava açmaları bekleniyor.

ABD basınında yer alan haberlerde, ithalatçıların geri ödeme talep etmek üzere Uluslararası Ticaret Mahkemesine halihazırda binden fazla dava başvurusunda bulunduğu ve yeni bir dava akımının da başlamasının beklendiği aktarılıyor.

Bazı küçük ithalatçıların ise dava açmak için binlerce dolarlık yasal masraflarını ödemek yerine potansiyel iadeden vazgeçebileceği belirtiliyor.

Uzmanlar, bu sürecin teknik olarak tam bir "kaosa" dönüşebileceği uyarısında bulunurken, Gümrük ve Sınır Muhafaza (CBP) biriminin hangi ürün grubu için, hangi tarih aralığında, ne kadar iade yapacağı konusundaki yasal düzenlemelerin aylar, hatta yıllar sürebileceği ifade ediliyor.

TİCARET ANLAŞMALARI TEHLİKEDE Mİ?

Trump yönetimi, birçok ülkeyle yürüttüğü ticaret diplomasisinde IEEPA tarifelerini bir "pazarlık kozu" olarak kullanırken, Yüksek Mahkeme'nin kararı halihazırda imzalanmış olan veya müzakeresi süren trilyonlarca dolar değerindeki ticaret anlaşmalarının akıbeti için de belirsizlik yaratıyor.

Uzmanlar, ticaret ortaklarının artık "ABD Başkanı ile yapılan anlaşmaların yargıdan dönebilmesi" riskini daha fazla fiyatlayacağını ifade ediyor.