Teknoloji bağımlılığı

Veli Çelik

İstedim ki bu yazıda toplum olarak hemen hemen hepimizin muzdarib olduğu bir konuyu bir kez daha gündemimize alalım. Biz Müslümanlar nasıl ki oruçlu olduğumuz süre içinde Allah’ın emrine uyarak normalde helal olan şeyleri terk edebiliyoruz tıpkı bunun gibi teknoloji kullanımını da kontrollü bir şekilde  kullanma alışkanlığını edinebiliriz.

Önce teknoloji bağımlılığı nedir ve hayatımızda ne gibi olumsuz sonuçlar meydana getirmektedir bunu değerlendirelim.

TEKNOLOJİ BAĞIMLILIĞI NEDİR?

Teknolojinin insan hayatına getirdiği sayısız faydalar var. Ancak kişinin teknoloji kullanımı üzerinde kontrolünün kaybolması ve teknolojiyi ölçüsüz ve sınırsız kullanması çok ciddi zararlara sebep olabilmektedir. İnternet ve teknoloji bağımlılığı diğer bağımlılıklarda olduğu gibi kişinin bağımlısı olduğu teknolojik ürüne ulaşamadığında yoksunluk yaşadığı bir durum olarak tanımlanmaktadır.

TEKNOLOJİ BAĞIMLILIĞININ BELİRTİLERİ

• Yalnızca birkaç dakika diyerek saatler harcamak.
• Çevrenizdekilere ekran karşısında geçirdiğiniz zaman hakkında yalan söylemek.
• Uzun süre bilgisayar kullanmaktan dolayı fiziksel sorunlardan şikâyet etmek.
• İnsanlarla internet üzerinden konuşmayı yüz yüze konuşmaya tercih etmek.
• İnternette daha çok vakit geçirmek için yemekten, derslerden ödün vermek.
• Bilgisayarınızdan, telefon veya tabletinizden uzak kaldığınız zaman gergin ve boşluktaymış gibi hissetmek.
• Gece geç saatlere kadar bilgisayar, telefon veya tablet başında kalmak.

CEP TELEFONU, BİLGİSAYAR, İNTERNET, BİLGİSAYAR OYUNLARI, TELEVİZYON

• Her geçen gün cep telefonu kullanımı çocuklar arasında sağlıksız bir şekilde yaygınlaşıyor.
• Cep telefonu bağımlıları günde 6-7 saat cep telefonu kullanıyorlar.
• Yapılan araştırmalara göre 15 yaşından küçükler günde 1-5 saat, 16-19 yaş grubu 1-7 saat bilgisayar kullanıyorlar.
• İnternete bağlanmak en yaygın bilgisayar kullanım nedenidir. Ancak internet kullanımı hem bağımlılık riski hem de zararlı içerikli siteler nedeniyle ciddi tehlike arz ediyor.
• Bilgisayar oyunları bir diğer uzun süreli bilgisayar kullanım nedenidir. Bilgisayar oyunları da bağımlılık oluşturmada risk faktörüdür.
• Yapılan araştırmalar gençlerin günde ortalama 5 saat tv seyrettiklerini ortaya koymaktadır.

TEKNOLOJİ BAĞIMLILARINDA SOSYAL ALANDA GÖRÜLEN ŞİKÂYETLER

• Akademik başarıda düşüş,
• Kişisel, aile ve okul sorunları,
• Zamanı idare etmede başarısızlık,
• Uyku bozuklukları,
• Yemek yememe,
• Aktivitelerde azalma,
• İnternet arkadaşları dışında gerçek hayattan uzaklaşma.

BAĞIMLILIĞI KONTROL ALTINA ALMA YÖNTEMLERİ

• Günlük internet kullanım saatlerini sınırlandırın.
• Haftalık internet kullanımı çizelgeleri hazırlayıp, uyulmasını sağlayın.

NE YAPMALI?

• Çocuklarınızı arkadaşları ile doğal yollardan görüşmeleri için yönlendirin, akran grupları içerisinde sosyalleşmesini sağlayın.
• Yetenek ve ilgi alanlarına uygun spor dallarına yönlendirin.
• Arkadaşlık ilişkilerini destekleyin, onları bir araya getirecek aktivite planlayın.
• Bilgisayar kullanımını kontrol edin ve sanal ortamdaki arkadaşlarını tanıyın.
• Bilgisayarlarınızda güvenli internet uygulamalarının olmasına özen gösterin.
• Uzun süreli bilgisayar kullanan çocuğunuzu engelleyemiyorsanız mutlaka uzman yardımı alın.

NE YAPMAMALI?

• Akıllı telefon/tablet vs. gibi aletleri çocukları teselli etmek, susturmak için asla kullanmayın.
• Çocukların kontrolsüz ve uzun süre internet kullanmasına izin vermeyin.
• Yemek ve çay saatlerinde bilgisayar başındaki çocuğa servis yapmayın, size katılmasını sağlayın.
• TV veya internet benzeri teknolojik alet merkezli ev düzeni kurmayın.

ANNE BABALAR NELER YAPMALI?

• Öncelikle çocukların nelerle ilgilendikleri konusunda ebeveynler bilgi sahibi olmalı.
• Çocuklarla daha çok iletişimde olmak ve onların ilgi duydukları alanları takip etmek güven ortamı sağlar.
• Ailelerin denetim ve gözetimini de kolaylaştırır.
• Çocukların yaşlarına göre saatler, ilgilendikleri alanlar ve içeriklerle ilgili düzenlemeler de getirilmelidir.

ÖNCE AİLE BAĞIMLILIKTAN KURTULMALIDIR

Ebeveynler çocuklarına rol model olduklarını unutmamalı ve ilk önce kendileri iş dışında uzun saatler teknolojik aletlerle ilgilenmemelidir. Şiddet içerikli programların izlenmemesi, oyunların satın alınmaması konusunda azami dikkat gösterilmelidir. Bilgisayarın ortak kullanım alanında olması da önemlidir. Bu sayede hem çocukların teknolojik aletleri kullanmaları konusunda anne ve babanın denetimi altında olmaları sağlanmış olur hem de bilgisayarın ortak kullanımı nedeniyle, süre konusunda kısıtlama getirilmesi kolaylaşır.

Aile ile birlikte dışarıda geçirilecek zaman ve çocukların herhangi bir spor dalıyla uğraşması, kitle iletişim araçlarına olan ilgiyi azaltabiliyor ve çocukları daha sosyal kılıyor.

Çocuklarımıza güçlü aile ve arkadaşlık bağları kazandırmalıyız ki, sanal ortamdaki hiçbir paylaşımın gerçek hayattaki paylaşımlarımızın yerine geçemeyeceğini anlamalılar. Çocukları teknolojiden uzak tutmak gerçekçi bir yaklaşım değil. Ancak anne ve babaların çocuklarına doğru bir rol model olarak, teknolojik bağımlılıktan uzak kalmaları mümkün olabilir.