Ramazan özel: Nefsle mücadele, cihadın ilk adımıdır

Sümeyye İşkey

İnsan çoğu zaman en büyük mücadeleyi dış dünyada verdiğini zanneder. Oysa hakiki gayret kalabalıkta değil, insanın kendi iç dünyasında verdiği mücadeledir. Kalbin derinlerinde hak ile nefs arasında verdiği mücadelenin adıdır cihat. Bu mücadele ise nefsimizle yaptığımız en büyük cihattır.

Yüce Rabbimiz Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyuruyor:

"Allah yolunda gerektiği gibi cihad edin. O sizi seçti. Dinde size bir zorluk yüklemedi." (Hac, 78).

Bu ayetten anladığımız kadarıyla cihat, her mümin üzerinde yerine getirilmesi gereken bir vazifedir; farzdır. Yani yapılmadığı takdirde günahı vardır. 

Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) Tebük Seferi’nden dönüşte şöyle söylediği rivayet edilir:

"Küçük cihaddan büyük cihada dönüyoruz. O, nefisle cihattır."

Cihat denilince aklımıza genellikle savaş gelir. Oysa cihat sadece Allah yolunda savaşmak anlamına gelmez. Tam anlamı itibarıyla cihat; her kulun kendi nefsine, şeytana ve Allah’a düşman olan her şey ile mücadele etmesi anlamına gelir. Yani savaş bu mücadelenin en son aşamasıdır. Savaştan önce daha nice mücadeleler vardır.

Cihat, bizim bu hayata gönderilme gayemizdir. Bu vazifemizin ilk adımı ise kâmil nefse (olgunlaşmış nefse) erişmekle gerçekleşir. Demek ki Ramazan ayında bizi yoktan var eden Rabbimize sevgi ile ulaşmamızın ilk adımı, nefs mücadelemizle olacaktır.

Nefs, içimizdeki iyilikle kötülüğün mücadele alanıdır. Bir nevi nefs-i emmâre (kötü nefs), insanın kendini esir bırakan zincirleridir. Bu zincirleri kırıp özgürleşmenin tek yolu, temize çekilmiş ve olgunlaşmış bir nefstir. Nefse galibiyet insanı sultan kılar. Nefse boyun eğmek ise insanı nefsin kulu, kölesi yapar.

Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:

"Akıllı kişi, nefsine hâkim olan ve ölüm sonrası için çalışandır. Aciz kişi ise nefsinin arzu ve isteklerine uyan ve yine de Allah’tan beklenti içinde olandır."

Öyle ki; Ramazan ayı boyunca tuttuğumuz oruçlar, insanı kölelikten sultanlığa çıkaran bir süreçtir. Ramazan ayı insanoğluna bu büyük cihat için eşsiz fırsatlar sunar. 

Bizler Allah için aç ve susuz kaldığımızda, aslında bedenen güçsüz kalsak da nefsimizi ve irademizi güçlendiriyoruz. Oruçluyken sindirim sistemi aktif olmadığı için o bölgeye daha az kan gerekir. Bu durumda kalp ve beyin gibi hayati organlara daha dengeli ve yeterli kan akışı sağlanır. Bu da düşünme gücünü artırır. Az yemek, insanın ibadetlere devamlılığını kolaylaştırır; kalp ve gönül uyanıklığı sağlar. İbadetlerimize daha çok vakit ayırır, daha çok tefekkür ederiz. Peygamberimizin "Oruç tutun, sıhhat bulun" hadisi de bu konuyu daha iyi anlamamızı sağlar.

Orucun günahları bağışladığı, cennette özel bir kapıdan (Reyyan) girmeye vesile olduğu, şeytanları uzaklaştırdığı ve kişinin manevi gelişimini sağladığı belirtilir. "Her şeyin bir zekâtı vardır, vücudun zekâtı da oruçtur" gibi hadisler de orucun bedensel arınma ve sağlık yönünü vurgular, oruçlunun ağız kokusunun Allah katında misk kokusundan daha hoş olduğu belirtilir.

Her şeyin bir gayesi olduğu gibi, bizim de dünyaya gönderilişimizin bir gayesi vardır. Bu dönemde dünyaya gönderiliş gayemizi daha çok anlamlandırmaya çalışırız. Yoksulların hâlinden empati kurarak anlar, paylaşmanın insanda yaşattığı mutluluğu hissederiz.

Çok uyku insanın kalbini karartır ve manevi yozlaşmalara yol açar. Hakka karşı duyarsızlaşma oluşur. Açlık ise uykuyu engeller, daha sağlıklı ve dinç olmamızı sağlar. Çünkü aşırı yemek birçok hastalığa kapı aralar. Orucun daha birçok faydasını sayabiliriz. Bütün bu faydalar olmasa bile oruç, bizi yoktan var eden Rabbimize bir teslimiyet halidir. Bu hayatta en mutlu insan, kendini Rabbine teslim etmiş insandır.

Gelin bu Ramazan’da zincirlerimizi kıralım ve özgürleşelim. Gelin, kâmil nefisle kazanacağımız bu büyük cihada birlikte adım atalım. Camilerde kalplerimizi birlikte buluşturup Rabbimize sunalım. Ramazan’ın bereket ve huzurunu hep birlikte hissedelim.