Hristodulidis'in 5 maddelik önerisi

Haber Merkezi - Aslı Kabo

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar'ın ev sahipliğinde Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya gelerek görüşmelerinin ardından açıklamada bulundu.

Rum basınında yer alan haberlere göre, görüşme sonrasında yaptığı açıklamada, "Hayal kırıklığına uğramadım" diyen Rum lider Hristodulidis, hem Kıbrıs sorununun özünü hem de Güven Yaratıcı Önlemleri (GYÖ) içeren 5 maddelik somut bir öneri sunduğunu söyledi.

Hristodulidis açıklamasında, ilk olarak Kıbrıs sorununun çözüm zeminini yeniden teyit etmeyi önerdiğini kaydetti. Bu çerçevede, 11 Aralık tarihli ortak açıklamada ve Birleşmiş Milletler (BM) kararlarında yer aldığı şekliyle siyasi eşitliğin yeniden vurgulanması gerektiğini ifade etti.

İkinci olarak; BM'nin; istenirse bunu kendilerinin de yapabileceğini, ancak anlaşılır nedenlerle BM’nin üstlenmesinin daha doğru olacağını belirterek, Crans-Montana’ya kadar sağlanan uzlaşıları hazırlamasını önerdi.

Üçüncü olarak; iç meselelere ilişkin uzlaşıların iki toplumla paylaşılmasını, her iki tarafın da üzerinde uzlaştığı noktaların belgede yer almasını istedi. Dış boyuta ilişkin uzlaşıların ise 5 tarafla paylaşılmasını ve beşinin de kabul ettiği hususların belgede kalmasını önerdi. Hristodulidis, Crans-Montana’ya kadar kaydedilen uzlaşı ve görüş ayrılıklarını da yanında getirdiğini belirtti.

Dördüncü olarak; bu belgenin temelinde, BM Genel Sekreteri’nin genişletilmiş bir konferans toplamasını öneren Hristodulidis, bu resmi ve genişletilmiş konferansta, uzlaşı belgesi temelinde müzakerelerin yeniden başlatıldığının ilan edilmesini istedi.

Beşinci olarak ise,; toplantıda Kokkina (Erenköy), Louroudzina (Lurucina-Akıncılar), Mia Milia (Haspolat) ve Athienou-Pyroi-Aglantzias (Kiracıköy, Gaziler, Eylence) hattında dört geçiş kapısının açılmasının ilan edilmesini önerdi. Bu önerinin, Temmuz ayında yapılan genişletilmiş konferansta Birleşmiş Milletler tarafından gündeme getirildiğini hatırlattı.

Toplantıda Kıbrıs Türk tarafına yönelik ek tek taraflı önlemler açıklamaya hazır olduğunu da söyleyen Hristodulidis, görüşmelerin devam edeceğini vurguladı.

Hristodulidis, Rum basınına yaptığı açıklamada, BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in katılımı olmaksızın da bir araya gelinebileceğini söyledi.

Hristodulidis, önerilerine Tufan Erhürman’ın verdiği yanıtla ilgili soruya cevaben; onun adına konuşmak istemediğini, aynı hassasiyetin kendisi için de geçerli olduğunu ve bunun ilk görüşmeden itibaren karşılıklı olarak kararlaştırıldığını söyledi.

Bugünkü toplantıda Erhürman’ın daha önce sunduğu dört başlığın ele alınıp alınmadığı sorusuna ise Hristodulidis, “Hayır. Oraya giderken de bu dört noktaya yanıt verdim. Kamuoyuna açıkladığım görüşleri toplantı sırasında da aynen tekrarladım” dedi.

Rum Yönetimi Başkanı, uzlaşı ve görüş ayrılıklarının mavi ve kırmızı renkle kayda geçirilip geçirilmediği sorusuna karşılık; bu belgelerin mevcut olduğunu belirterek, “Maviler Rum tarafının, kırmızılar Türk tarafının, siyahlar ise üzerinde uzlaşılan konuların yer aldığı başlıklardır. Belge hazırdır. Bu öneri, siyasi irademizi ve sürece hazır olduğumuzu göstermektedir. Umarım olumlu gelişmeler olur” ifadelerini kullandı.

Sürecin bir sonraki adımının ne olacağı sorusuna Hristodulidis, tartışmaların süreceğini, hem öz hem de GYÖ’lere ilişkin somut önerisini sunduğunu ve görüşmelerin devam edeceğini söyledi.

Bir sonraki liderler toplantısının ne zaman yapılacağına ilişkin soruya ise, Holguin’in Kıbrıs’ta olmaması hâlinde onun katılımı olmadan da görüşmeye hazır olduklarını, dönüşünü beklemeyeceklerini ifade etti.

Geçiş kapıları konusundaki tıkanıklığın nerede olduğu sorusuna yanıt veren Hristodulidis, Mia Milia (Haspolat) geçişi için bugün bile hazır olduklarını söyledi.

Athienou-Aglantzia (Kiracıköy-Eylence) bağlantısı konusunda ise bazı çekinceler bulunduğunu, sunduğu öneri çerçevesinde BM Genel Sekreteri’nin temmuz ayındaki genişletilmiş konferansta sunduğu öneriyi kabul etmeye hazır olduğunu kaydetti.

Ledini Yolu konusundaki tutumun sorulması üzerine Hristodulidis, bu yol için de bugün bir açıklama yapılmasına hazır olduğunu ifade etti.

Pyroi (Gaziler) geçiş güzergâhının nereden olacağı sorusuna ise, bunun Temmuz 2025’te New York’ta yapılan toplantıda BM Genel Sekreteri tarafından sunulan bir öneri olduğunu, ne Rum ne de Türk tarafına ait olmadığını, genişletilmiş toplantıda paylaşıldığını ve beş maddeyle birlikte açıklanmaya hazır olduğunu söyledi.

Siyasi eşitlik konusuna ilişkin soruya Hristodulidis, bu meselenin 11 Aralık tarihli ortak açıklamayla ve BM kararlarında tanımlandığı şekliyle kapandığını belirtti.

Başka bir soruya verdiği yanıtta ise siyasi eşitliğin Rum tarafı tarafından hiçbir zaman sorgulanmadığını, önceki Kıbrıslı Türk liderle yaşanan sorunun, siyasi eşitliğin egemen eşitlik olarak sunulmasından kaynaklandığını söyledi.