KTÖS: Yükseköğretim rant düzeninden kurtarılmalı, denetim mekanizmaları kurulmalı

Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikası (KTÖS), Kuzey Kıbrıs’taki yükseköğretim alanının rant düzeninden kurtarılması gerektiğini belirterek, kapsamlı denetim yapılması çağrısında bulundu.

KTÖS Yürütme Kurulu tarafından yapılan yazılı açıklamada, “üniversiteler adası” hedefiyle üniversite sayısının hızla artırıldığı, ancak denetim, nitelik ve şeffaflık mekanizmalarının aynı ölçüde güçlendirilmediği iddia edildi.

Kuzey Kıbrıs’ta yükseköğretimin ekonomik bir sektör olarak büyümesine ilişkin değerlendirmelerin 2006 yılında uluslararası yayınlarda yer aldığı belirtilen açıklamada, bu büyümeyi güvence altına alacak güçlü bir kamu denetimi ve kalite sisteminin aynı ölçüde oluşturulmadığı savunuldu.

KTÖS açıklamasında, yükseköğretim alanının uzun yıllardır plansız biçimde büyütüldüğünü savunarak, son dönemde gündeme gelen sahte diploma ve sahte unvan iddialarının yıllara yayılan yanlış politikaların sonucu olduğunu ileri sürdü ve çözüm için taleplerini sıraladı.

Sahte diploma iddialarının yeni olmadığı öne sürülen KTÖS açıklamasında, “Sistem aslında yıllar önce alarm vermiş, ne yazık ki gerekli ders çıkarılmamıştır.” denilerek, bazı kişilerin diploma veya denklik belgelerinin sahte olduğunun geçmişte kamuoyuna yansıdığı ve bu vakaların bir bölümünün KKTC’deki üniversitelerle ilişkilendirildiğinin açıklandığı hatırlatıldı.

KTÖS, 2024 yılı boyunca kamuoyuna yansıyan soruşturma ve iddiaların konunun ciddiyetine işaret ettiğini ifade ederek, sahte not girişleriyle diploma verildiği ve bu diplomaların kamuda terfi ile maaş artışlarında kullanıldığı yönünde iddialar bulunduğunu, Yükseköğretim Planlama, Denetleme, Akreditasyon ve Koordinasyon Kurulu’nun (YÖDAK) da tartışmaların odağında yer aldığının öne sürüldüğünü kaydetti.

Açıklamada, “Kimse yargı kararı olmadan suçlu ilan edilemez, ancak bu kadar ciddi iddialar karşısında devletin bekle-gör lüksü de yoktur.” denilerek, sahte diplomaların liyakat sistemini zedelediği, kamunun itibarına zarar verdiği ve yıllarca emek vererek eğitim alan gençlerin diplomalarının değerini düşürdüğü savunuldu.

Yükseköğretim alanındaki sorunlara ilişkin sorumluluğun yalnızca üniversitelerde değil hükümette, Milli Eğitim Bakanlığı’nda ve YÖDAK’ta da bulunduğunu ileri süren KTÖS, konuyla ilgili talep ve önerilerini şöyle sıraladı:

1. Tüm üniversitelerde kapsamlı denetim yapılmalıdır (kayıt, ölçme-değerlendirme, mezuniyet, diploma basımı/doğrulaması, lisansüstü programlar, akademik kadro ve program açma süreçleri).
2. Merkezi diploma doğrulama sistemi kurulmalıdır. Her diploma, kamu kurumları ve meslek örgütleri tarafından güvenle doğrulanabilmelidir.
3. Kamuda diploma taraması yapılmalıdır. Terfi ve maaş artışına konu edilen tüm belgeler başta olmak üzere, sistematik doğrulama yapılmalıdır.
4. YÖDAK güçlendirilmelidir. Personel, bütçe ve denetim kapasitesi artırılmalı, kararlar ve raporlar şeffaflaşmalıdır.
5. Üniversite/bölüm açma düzeni değişmelidir. Her isteyenin değil, nitelikli koşulları sağlayanın ve sürdürülebilir kaliteyi kanıtlayanların izin alabildiği bir sistem şarttır.
6. Öğrenci statüsünün istismarına karşı izleme ve koruma mekanizmaları kurulmalıdır. Acenteler, kayıt silme süreçleri ve öğrencilerin fiili devamı denetlenmelidir.

Açıklamada, “Yargı görevini yapacaktır. Ancak devlet de görevini yapmak zorundadır. Bu ülkenin çocukları, gençleri ve çalışanları sahtecilikle, kayırmacılıkla ve denetimsizlikle yönetilen bir düzene mahkûm edilmeyi hak etmiyor.” ifadeleri kullanıldı. 

Yükseköğretimin rant düzeninden, üniversitelerin tabelaya indirgenmesinden ve eğitimin ticarete dönüşmesinden kurtarılması gerektiği ileri sürülen açıklamada, "Diploma, parayla alınan bir kağıt değil, yılların emeğinin ve alın terinin karşılığıdır." denildi.