SAFE kararıyla Güney Kıbrıs'ın savunmasına dev finansman: Rum bakandan güvenlik vurgusu

Avrupa Birliği Konseyi dün (11 Şubat Çarşamba), Belçika, Bulgaristan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Danimarka, İspanya, Hırvatistan, Portekiz ve Romanya'dan oluşan sekiz Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkeye "Avrupa Güvenlik Eylem Planı" (SAFE) aracı kapsamında mali yardım sağlanmasını öngören uygulama kararları paketini onayladı.

Kıbrıs (Rum) Haber Ajansı'nın haberine göre; paketin onaylanmasıyla, Güney Kıbrıs'ın savunma üretiminin 177 milyon 225 bin 588.60 euro tutarındaki ilk ödeme ile toplam 1 milyar 181 milyon 503 bin 924 euro tutarındaki kredilerle güçlendirmesine olanak tanınıyor.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Rum lider Nikos Hristodulidis ile Güney Lefkoşa'da 16 Ocak'taki ortak basın toplantısında, SAFE'ten faydalanmak isteyen 8 üye ülkenin ulusal planlarının onaylandığını söyledi.

Estonya, Yunanistan, İtalya, Letonya, Litvanya, Polonya, Slovakya ve Finlandiya'ya yönelik mali yardıma ilişkin konsey uygulama kararlarının ikinci paketi, AB büyükelçileri tarafından onaylandı. Onayın 17 Şubat'ta Konsey tarafından resmî olarak kabul edilmesi bekleniyor.

Bu ikinci paket kapsamında Yunanistan, SAFE aracılığıyla 787 milyon 669 bin 283 euro tutarında başvuruda bulundu. İlk ödeme 118 milyon 150 bin 392.45 euro oldu.

Güney Kıbrıs’ın AB Dönem Başkanlığı döneminde ilk paketin onaylanmasıyla ilgili yorum yapan Rum Savunma Bakanı Vasilis Palmas, "Bugünkü kararlar, AB'nin sadece savunmadan bahsetmediğini, sonuçlar da elde ettiğimizi gösteriyor. SAFE aracılığıyla, en önemli yerlerde güvenliğimizi güçlendiriyoruz." dedi.

Dünkü karar, Avrupa Komisyonu'nun üye ülkelerin Ulusal Savunma Yatırım Planlarına ilişkin olumlu değerlendirmesinin ardından geldi.

Karar, Komisyon tarafından uygun fiyatlı, uzun vadeli kredilerin ilk dalgasının verilmesinin önünü açarak katılımcı ülkelerin modern savunma ekipmanı edinmelerine ve savunma hazırlıklarını güçlendirmelerine olanak tanıyor.

KANADA DA DAHİL OLUYOR

Konsey buna ek olarak AB'ye, SAFE aracı kapsamında Kanadalı şirketlerin ve Kanada menşeli ürünlerin kamu alımlarına katılımına ilişkin AB ile Kanada arasındaki ikili anlaşmayı imzalama yetkisi veren bir kararı da onayladı.

Kanada, SAFE aracına katılan Avrupa dışındaki ilk ülke olacak. İki taraf arasındaki müzakerelerin ardından anlaşma, 19 Aralık 2025'te ilgili komitedeki üye ülkelerin temsilcileri tarafından geçici olarak onaylandı.

Anlaşma imzalandıktan sonra geçici olarak uygulanabiliyor; ancak Avrupa Parlamentosu'nun onay vermesinin ardından resmiyet kazanacak.

Anlaşmanın metni yakın zamanda Avrupa Birliği Resmî Gazetesi'nde yayımlanacak. Uygulama kararlarının kabul edilmesinin ardından Avrupa Komisyonu, ilgili üye ülkelerle kredi anlaşmaları imzalayacak ve ön finansman ödemelerinin ödenmesine devam edecek.

SAFE NEDİR?

AB'nin Rusya'dan algıladığı tehdit, Ukrayna'da devam eden savaş ve ABD'deki Donald Trump yönetiminin baskıları neticesinde kararlaştırdığı savunmada 2030 hedeflerinin bir parçası olan SAFE, 29 Mayıs 2025'te yürürlüğe girdi.

Buna göre AB ülkeleri, Ukrayna, (Avrupa Ekonomik Bölgesi'ne dahil) Norveç, Lihtenştayn ile İzlanda, 150 milyar euroya kadar kredi kullanarak ortak tedariklere katılabilecek. Bu ülkeler, aynı zamanda birbirlerinin endüstrilerinden de ortak satın alımlar yapabilecek.

AB'ye aday ülkeler ve İngiltere gibi AB ile anlaşma imzalayan ülkeler de ortak tedariklere katılabilecek ancak imal edilecek bir savunma ürününün bileşenlerinin toplam değerinin yüzde 65'i "Avrupa içinden" (AB ülkeleri, Ukrayna, Norveç, Lihtenştayn ve İzlanda) gelmek zorunda olacak.

Kalan yüzde 35'i ise Türkiye ve İngiltere'nin de aralarında olduğu kategoriden gelebilecek.