KKTC'de tüp bebekte yanlış donör iddiaları sürüyor: Adı geçen bir merkezden tepki

Haber Merkezi

KKTC'de, çoğu İngiliz vatandaşı en az 30 çocuğun, ebeveynlerinin seçtiği sperm veya yumurta donörleri yerine farklı donörlerin kullanıldığı tüp bebek tedavilerinden etkilendiği iddia edildi.

BBC’nin araştırmasıyla gündeme gelen iddialara habere konu olan merkezlerden Miracle IVF Centre’dan tepki geldi. Merkez, haberin Dr. Firdevs Uğuz Tip ve Miracle IVF Centre açısından eksik, tek taraflı ve yanıltıcı olduğunu savundu.

BBC, yılın başındaki haberinde ilk yedi vakayla ilgili iddiaları ortaya koymuştu. Haberin ardından benzer şüpheler yaşayan daha fazla ailenin kendilerine ulaştığını belirten BBC, ebeveynlerin; anonim donörleri tıbbi geçmiş, görünüş, kişilik, eğitim ve hobileri gibi bilgilere göre dikkatle seçtiklerini; ancak seçtikleri donörlerin tedavilerinde kullanılmadığından şüphelendiklerini yazdı.

Parayla yapılan DNA testlerinde 30 çocuktan 11’inin genetik kökenlerinin Türkiye veya çevre ülkelerden geldiğinin belirlenmesinin de şüpheleri güçlendirdiği ifade edilen haberde, çocukların yarısının Doğuş Tüp Bebek Merkezi’ndeki işlemler sonucunda dünyaya geldiği, büyük bölümünün ise 2012-2024 yılları arasında doğduğu belirtildi.

YANLIŞ DONÖR ŞÜPHESİ DNA TESTİYLE ORTAYA ÇIKTI

BBC’nin haberinde mağdur olarak görüşülen Rachel isimli kadın, Doğuş’ta 2012 yılında tedavi gördüğünü ve 13 yaşındaki oğlu Jonah’ın kendisinin seçtiği Danimarkalı sperm donörüyle dünyaya gelip gelmediğini yıllarca sorguladığı ve BBC’nin ilk haberinin ardından oğluyla DNA testi yaptırarak, oğlunun biyolojik annesi olduğunu, ancak "seçtiği donörün kullanılmadığını" öğrendiğini söyledi.

Habere göre Rachel, kliniğin seçtiği donöre ait spermin kullanıldığına ilişkin tıbbi raporu kendisine vermeyi reddettiğini ve oğlunun fiziksel özelliklerinin de donör profiliyle uyuşmadığını öne sürdü.

BBC’nin DNA sonuçlarının ardından görüştüğü dünyanın en büyük sperm bankası Cryos International ise Doğuş kliniğine hiçbir zaman sperm vermediğini, ayrıca 2016 yılında, bir hastaya sperm siparişi verileceğinin söylenmesine rağmen sipariş verilmediği gerekçesiyle kara listeye aldığını bildirdi.

Haberde, Doğuş ile bağlantılı 15 vakada Doktor Firdevs Uğuz Tip, Doktor Şevket Alptürk ve hasta koordinatörü Julie Hodson’ın isimleri geçiyor. Alptürk’ün kliniğin sahibi ve sorumlu yöneticisi olduğu belirtilirken, Alptürk ve Hodson'ın BBC’nin sorularını yanıtlamadığı da kaydedildi.

Habere göre, Dr. Firdevs Uğuz Tip ise herhangi bir yanlışlık yaptığını reddederek, hastaları hiçbir zaman yanıltmadığını ve işlemlerin yasalara uygun yürütüldüğünü savundu.

MİRACLE IVF CENTRE: HABER EKSİK VE YANILTICI

Miracle IVF Centre ise; BBC haberinin ardından yaptığı açıklamada, haberin maddi gerçeği tam ve doğru biçimde yansıtmadığını belirterek, Dr. Firdevs Uğuz Tip ve merkez açısından iddiaları destekleyen somut belge, hasta dosyası veya geçerli hasta rızasının kendilerine sunulmadığını açıkladı.

Merkez, Sağlık Bakanlığı denetim sonuçları, resmi devlet kayıtları ve BBC’ye gönderilen ayrıntılı yanıtların da haberde yeterince yansıtılmadığını savundu.

Açıklamada özellikle Miracle IVF Centre ile Doğuş Tüp Bebek Merkezi’nin aynı hukuki ve kurumsal yapı olmadığı vurgulandı. Sağlık Bakanlığı’nın 23 Temmuz 2026 tarihli resmi yazısına göre Dr. Tip’in 2009-2015 yılları arasında Doğuş’ta yalnızca Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı olarak görev yaptığı, sorumlu hekim olmadığı ve 2019 öncesinde herhangi bir merkezde sorumlu hekim olarak kayıtlı bulunmadığı belirtildi.

Miracle IVF Centre’ın 18 Nisan 2019’da ruhsat alarak faaliyete başladığı ve Dr. Tip’in sorumlu hekimlik görevine de bu tarihte başladığı kaydedilerek, merkezin henüz mevcut olmadığı 2011-2015 dönemine ilişkin iddiaların Miracle IVF Centre’a bağlanmasının kronolojik ve hukuki gerçeklikle bağdaşmadığı savunuldu.

“SAĞLIK BAKANLIĞI DENETİMİNİN SONUCU GÖZ ARDI EDİLDİ”

Miracle IVF Centre, BBC yayınlarının ardından Sağlık Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen denetimin sonucunun da göz ardı edildiğini ileri sürdü. Merkez, incelenen dosya bakımından herhangi bir eksiklik veya mevzuata aykırılık bulunmadığına ilişkin resmi tespitin kamuoyuna aktarılması gerektiğini belirtti.

Açıklamada, Dr. Tip veya merkezin 18 Nisan 2019 sonrasındaki faaliyetleri bakımından yasa veya mevzuata aykırılık gerçekleştirdiğine ilişkin kendilerine bildirilmiş herhangi bir resmi makam kararı veya kesinleşmiş tespit bulunmadığı ifade edildi.

Merkez, 2019’dan bu yana KKTC’de yürürlükteki yasal düzenlemelere, Sağlık Bakanlığı kurallarına, mesleki ve etik standartlara ve hasta haklarına uygun faaliyet gösterdiğini bildirdi. Sperm örneklerinin uluslararası akreditasyona sahip sperm bankalarından, yumurta donörlerinin ise mevzuata uygun şekilde seçildiği kaydedildi.

Miracle IVF Centre, BBC ve haberi yayımlayan kuruluşlara iddiaları destekleyen belgeleri ve hasta rızalarını sunmaları, Sağlık Bakanlığı’nın 23 Temmuz ve 14 Ağustos 2026 tarihli resmi yazılarını görünür biçimde aktarmaları ve merkeze 2019 öncesi sorumluluk yüklememeleri çağrısında bulundu.

Merkez ayrıca, doğrulanmamış iddiaların kanıtlanmış gerçekler gibi sunulması ve resmi belgelerin göz ardı edilmesi nedeniyle Dr. Tip ile merkezin kişilik hakları ve mesleki ve ticari itibarını korumak amacıyla gerekli hukuki ve idari yollara başvurma hakkını saklı tuttuğunu açıkladı.

KKTC'DE TÜP BEBEK TEDAVİLERİNDE DENETİM TARTIŞMASI

BBC, KKTC’de tüp bebek kliniklerinin sıkı denetimlere tabi olmadığını belirterek, haberinde; bölgenin, düşük fiyatlar, yüksek başarı oranları ve geniş donör seçenekleri nedeniyle yurtdışında tedavi arayan İngilizler için popüler merkezlerden biri olduğunu ileri sürdü.

İlk haberlerin ardından Sağlık Bakanlığı'nın resmi soruşturma başlattığını açıkladığı kaydedilen haberde; ancak BBC’nin tekrarlanan bilgi taleplerine yanıt vermediği iddia edildi.

Haberde ayrıca, İngiltere Dışişleri Bakanlığı’nın da Kuzey Kıbrıs’ta kısırlık tedavilerinin düzenleme eksikliği nedeniyle risk taşıdığı yönündeki seyahat uyarısını güncellediği ve tedavi görmek isteyenlere önceden kapsamlı araştırma yapmaları tavsiyesinde bulunduğu bilgisi aktarıldı.

Sağlık Bakanı Hakan Dinçyürek, BBC'de nisan ayında yer alan ilk haberdeki iddialar üzerine yaptığı açıklamada, konuyla ilgili araştırma başlatıldığını ve suç tespit edilirse gerekli her türlü yasal işlemin başlatılacağını belirterek, her ne bulgu ortaya çıkarsa çıksın bunu kamuoyu ile paylaşacaklarını söylemişti.