İki lidere "birleşmiş ve askerden arındırılmış bir ada hedefiyle müzakere" çağrısı

Birleşik Kıbrıs – İki Toplumlu Barış İnisiyatifi, Kıbrıs sorununda müzakere sürecinin acilen yeniden başlatılması çağrısında bulundu. Yazılı açıklamada, barış ve bölgesel istikrarın ancak yeniden birleşmiş ve askerden arındırılmış bir Kıbrıs’la mümkün olabileceği savunuldu.

Açıklamada, 2026’ya girilirken dünyada derinleşen savaşlar ve insani krizlerin, liderleri aklıselime davet etmeyi zorunlu kıldığı belirtilerek, bölgede artan gerilimin Kıbrıs’ı çatışmaların dışında tutacak kalıcı bir çözüme olan ihtiyacı daha da acil hale getirdiği ifade edildi.

Temmuz ayında yapılan 5+1 gayri resmi konferans ile Aralık ayında iki lider arasında gerçekleştirilen güven artırıcı önlemler odaklı görüşmelere rağmen ilerlemenin sınırlı kaldığına dikkat çekilen açıklamada, sürecin giderek askerileşmesinin ciddi riskler barındırdığı kaydedildi. Orta Doğu’daki tırmanan gerilimin, Kıbrıs’ın barışçı bir çözümle bölgesel istikrara katkı koymasının önemini artırdığı vurgulandı.

Açıklamada, BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in Ada ziyareti ve 28 Ocak’ta iki lider arasında planlanan ortak toplantının kritik bir fırsat sunduğu belirtilerek, liderlere somut adımlar atmaları yönünde çağrıda bulunuldu.

İnisiyatif, Crans Montana’da kalınan noktadan sürecin yeniden başlatılması, Guterres Çerçevesi’ne bağlılık, geçiş noktalarının açılması, güven artırıcı önlemlerin uygulanması, karma evliliklerden doğan çocuklara vatandaşlık verilmesi ve Kıbrıslı Türklerin AB süreçlerine katılımı gibi başlıklarda net irade ortaya konması gerektiğini vurguladı.

BM kararlarında öngörüldüğü şekilde, siyasi eşitliğe dayalı iki toplumlu, iki bölgeli federasyon temelinde yeniden birleşmiş bir Kıbrıs’ın, her iki toplumun karşı karşıya olduğu ekonomik ve sosyal sorunların çözümü için tek yol olduğu ifade edilen açıklamada, liderlerin toplumların barış beklentilerine karşılık vermesi gerektiği kaydedildi.

CRANS MONTANA

Haziran 1968'de Beyrut'ta başlayan ve 58 yılı geride bırakan müzakerelerin son ayağı İsviçre'nin Crans Montana kentinde 28 Haziran 2017'de gerçekleşmişti.

Garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'nin de katılımıyla yapılan konferansın üçüncü gününde Crans Montana'ya gelen Genel Sekreter Antonio Guterres, "toprak, siyasi eşitlik, mülkiyet, eşdeğer muamele ile güvenlik ve garantiler" üzerinde bir "paket anlayışı" önerisinde bulundu. İki taraf beş konu başlığında, garantör ülkeler ise güvenlik ve garantiler başlığındaki önerilerini sundu.

Rum tarafı her defasında çeşitli sebeplerle içinde BM önerilerinin de bulunduğu çözüme yönelik adımları reddetti ya da kabul edilmesi mümkün olmayan ön şartlar ortaya koydu.

Kıbrıs Rum tarafının, gerek 5 başlıkta uzlaşmaya yanaşmaması gerekse çözümün uygulanmasının ilk gününden itibaren Ada'da "sıfır asker - sıfır garanti" tutumunu sürdürmesi nedeniyle Guterres konferansın başarısızlıkla sonuçlandığını ilan etti.