"GYÖ'lerin bugünkü kabul edilemez durumu normalleştirmemesi gerekir"

Rum basını, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis’in dünkü görüşmesinin “aşağı-yukarı bir saat" planlanmış olmasına rağmen ajandadaki bütün konular ele alındığı için üç saate yakın sürdüğüne dikkat çekti.

Haberlerde liderlerin haftada bir görüşme kararı öne çıkarıldı.

Fileleftheros gazetesi haberinde, Erhürman ve Hristodulidis’in “sonuç almak hedefiyle" işe başladığını ve Kıbrıs sorununun bütün müdahillerinin Genel Sekreter ile görüşeceği BM Genel Kurulu'nun dönüm noktası olduğunu kaydetti. Gazete, liderlerin ajandalarındaki bütün meseleleri görüştüğüne işaret etti. Üç saat süren görüşme sonrasında Hristodulidis’in olumlu (tamam) işaret verdiğini yazdı.

"ÇIKMAZ, TÜRK TARAFININ AÇIKLAMALARIYLA KÖTÜLEŞTİ" İDDİASI

İki liderin çıkmazı aşmak için özlü bir çabaya giriştiğine işaret edilen haberde, çıkmaz durumunun son günlerde daha da kötüleştiği, bunun sebebinin “Kıbrıs Türk tarafından kamuoyuna yapılan açıklamalar olduğu” iddia edildi.

Gazete “görüşülenleri çok iyi bilen” kaynakların Fileleftheros’a, BM Genel Sekreteri’nin ziyareti sonrasında şekillenen ortam ve durum dikkate alındığında iki liderin görüşmesine “olumlu (tamam) işareti attığını" ve bütün konuların tüm yönleriyle ele alındığı bir görüşme olduğuna dikkat çektiğini yazdı.

Haberde liderlerin her hafta görüşecek olmasının, bu konuda düne kadar ufukta olumlu bir şey görünmediğinden, Rum tarafının “olumlu olarak cebine koyduğu şey” olduğu kaydedildi.

Habere göre hedef, bütün müdahil tarafların New York'ta BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile ayrı ayrı görüşeceği BM Genel Kurulu'na kadar “en azından liderler düzeyinde sonuç çıkarmak". Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis’in New York’a gideceği 18 Eylül’e kadarki hareketlilik denklemine Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holugin’in yeniden adayı ziyareti de giriyor. Holguin’in önümüzdeki hafta gerçekleştirilecek bir sonraki liderler görüşmesine katılması da ihtimal dahilinde.

HRİSTODULİDİS: CRANS MONTANA’DAKİ MÜZAKERE KAZANIMLARININ KORUNMASI ÇOK ÖNEMLİ

Hristodulidis dünkü görüşme sonrasında Rum Başkanlık Sarayı’na dönüşünde gazetecilerin sorularını cevapladı.

Gazete Hristodulidis'in; “Söylemem gerekir, iyi bir görüşmeydi, bu nedenle neredeyse üç saat sürdü. Bu sürenin ezici çoğunluğunda ben ve Kıbrıslı Türk lider baş başaydık. BM Genel Sekreteri’nin kamuoyuna açıklamasında söyledikleri temelinde ön hazırlık başladı.” ifadelerini kullandığına yer verdi. “Öz konularını, yakınlaşmaları ele aldık. Crans Montana’daki müzakere kazanımlarının korunması çok önemli.” diyen Hristodulidis metodolojiyi de görüştüklerini belirtti.

Cumhurbaşkanı Erhürman’ın ortaya koyduğu metodolojiyle ilgili dört maddenin malum olduğuna işaret eden Hristodulidis bu noktada, bütün konuların çapraz müzakere aracılığıyla görüşmenin nasıl daha verimli olabileceğine ilişkin kendi yaklaşımlarını eklediklerini söyledi. “Sadece bir ve seçilmiş konu görüşülemez.” dedi.

"GYÖ'LERİN, KABUL EDİLEMEZ DURUMU HERHANGİ BİR ŞEKİLDE NORMALLEŞTİRMEMESİ GEREKİR"

Rum Yönetimi Başkanı Hristodulidis, Güven Yaratıcı Önlemler (GYÖ) konusunu da görüştüklerini belirterek, “Barikatlarda, bilinen Mia Milia (Haspolat) ve Piroi (Gaziler)-Athienu (Kiracıköy) konusuyla sınırlı kalmadık. Mart 2025’te Cenevre’de Genel Sekreter ile mutabık kaldığımız diğer üç barikatı, yani Piroi (Gaziler), Athienu (Kiracıköy), Kokkina (Erenköy), Mia Milia (Haspolat) ve Luricina (Akıncılar) da görüştük.” dedi. Hristodulidis  şöyle devam etti:

“Bazı öneriler sundum, bazıları tekrardı; çünkü mahsurlarla, kayıplarla ve sürecin daha süratli olmasıyla, Maronit toplumuyla ilgili talepler, işgal bölgelerindeki bazı tabelalarla ilgili talepler ve diğer başka konularda beklediğimiz cevaplar var.”

Gazete Hristodulidis’in Erhürman’a “güven yaratıcı önlemlerin, uzlaşılmış çerçevedeki çözüme daha da yaklaştırması, bugünkü kabul edilemez durumu herhangi bir şekilde normalleştirmemesi gerektiğini” söylediğini de aktardı.

Habere göre Hristodulidis metodoloji ile ilgili başka bir soruya karşılık “Liderler tezleri temelinde bazı yakınlaşma konularında ve müzakere kazanımlarının korunması gereğine ilişkin görüş alışverişinde bulundu. Kazanımlarla ilgili görüşme genel hatlarıyla iyi bir görüşmeydi.” dedi.

"ERHÜRMAN’IN ÖNCEDEN BELİRLENMİŞ SONUÇLARLA İLGİLİ MADDESİ KABUL EDİLEMEZ"

Metodoloji konusunda ise, Erhürman’ın ortaya koyduğu maddelere değinirken “İlki yakınlaşmalarla ilgili. Bizim tarafça kabul edildi, biz Crans Montana’daki görüşmenin koptuğu 7 Temmuz şafağına kadarki müzakere kazanımlarında ısrar ediyoruz.” dedi, şunları ekledi:

“İkinci madde zamanla ilgili. Bize göre zaman, Genel Sekreter’in de söylediği gibi son mili yürümek için kaldığımız noktadan başlayıp başlamayacağımıza bağlı. Baştan başlarsak son milden söz edemeyiz. Erhürman’ın önceden belirlenmiş sonuçlarla ilgili maddesi kabul edilemez. Kıbrıs sorununda çözümü başarmamız konusunda caydırıcıdır.”

Hristodulidis, metodolojiyle ilgili kendi sunduğu çapraz görüşme önerisine değinirken ise başlıkların çiftler olarak ele alınabileceğini söyledi. “Örneğin, doğrudan bağlantılı olduğu için toprak başlığı mülkiyetle veya yönetim güvenlik başlığı ile birlikte görüşülmeli.” dedi.

Nikos Hristodulidis eylül ayında bütün müdahillerin BM Genel Kurulu vesilesiyle New York’ta olacağını hatırlatarak, “Kıbrıslı Türk lider, alışılageldiği gibi resmi haftadan sonra Genel Sekreter ile görüşecek. Müzakerelerin yeniden başlamasının ilan edileceği genişletilmiş bir görüşme çağrılması hedefiyle iyi bir değerlendirme fırsatı olacak.” şeklinde konuştu.

Alithia ise; dünkü görüşmede iki liderin haftada bir, gereği halinde daha fazla görüşmeye karar verdiğini, ancak geçiş noktaları ya da başka bir güven yaratıcı önlem konusunda sonuç alınmadığını yazdı. BM Genel Sekreteri’nin 29 Temmuz’da istediği yoğun ön hazırlığın şimdi başladığını ve gayriresmi zaman sınırının da New York’taki BM Genel Kurulu olduğunu da aktardı.

Dünkü görüşme sonrasında yayımlanan ortak açıklamada ne öze ilişkin ilerlemeye, ne yeni 5+1 tarihine atıf yapıldığına yer veren gazete, Sivil Toplum Eşgüdüm Komitesi üyelerinin ise yarın açıklanacağına işaret etti.