BMO'dan fiber uyarısı: Devlet lehine güvence olmadan onay verilmemeli

Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne (KTMMOB) bağlı Bilgisayar Mühendisleri Odası (BMO), Fiber Optik Protokolü’nün ülkenin dijital geleceğini doğrudan etkileyecek stratejik bir altyapı projesi olduğunu belirterek, onay sürecinden önce protokole devlet lehine teknik ve hukuki güvenceler eklenmesi çağrısında bulundu.

BMO Genel Sekreteri Esat Gürhan, yazılı açıklamasında, konunun yalnız teknik yatırım olmadığını; ekonomik bağımsızlık, veri güvenliği, rekabet ortamı ve vatandaş hakları açısından da kritik bir kamu meselesi olduğunu söyledi.

Gürhan, protokol metninde "teknik şartların büyük bölümünün kapalı bırakıldığını" ve Meclis’in yalnızca “onay veren” konumda kaldığını savunarak, bu durumun demokratik denetimi zayıflattığını ve geri dönüşü zor sonuçlara yol açabileceğini ifade etti.

Bağımsız raporlara göre, "altyapının mülkiyetinin açık tanımlanmadığını, diğer operatörlerin eşit erişimini garanti eden erişim modelinin bulunmadığını ve veri güvenliği konusunda bağlayıcı maddelerin yer almadığını" ileri süren Gürhan, eksikliklerin giderilmemesi halinde tekelleşme, vatandaş verilerinin ülke dışına çıkması, rekabetin zayıflaması ve yerli mühendislik kapasitesi gelişmeden dışa bağımlılığın artması gibi sonuçlar doğabileceğini öne sürdü. Gürhan şöyle devam etti:

“İnternet Servis Sağlayıcıları Birliği de yatırımcıya tarifeleri belirleme konusunda geniş yetki verilmesinin piyasa dengesini bozabileceğine dikkat çekmiştir. Kıbrıs Türk Kamu, Ulaştırma, Haberleşme, Bilişim Teknolojileri ve Telekomünikasyon Çalışanları Sendikası ise teknik kararların tek taraflı alınmasının önüne geçilmesi için Telekomünikasyon Dairesi ile ortak karar mekanizması kurulmasını önermiştir.

KKTC Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada bazı başlıklarda ‘prensip uzlaşısı’ sağlandığı belirtilmiş olsa da bu konuların önemli kısmı henüz Ek- protokol metnine bağlayıcı hüküm olarak işlenmemiş ve taraflar arasında genel bir mutabakat metni imza edilmemiştir.”

“TEKELLEŞME, VERİ GÜVENLİĞİ VE TEKNİK BAĞIMLILIK ALANLARINDA RİSK SEVİYESİ YÜKSEK”

BMO Genel Sekreteri Gürhan, “uzlaşıldığı iddia edilen maddeler” başlığıyla yayımladığı tabloda, 25 yıl yap-işlet-devret modelinde kamu mülkiyeti talebinin, kablosuz düzenleme ve veri merkezi başlıklarında da paydaş taleplerinin karşılanmadığını, bazı başlıklarda ise “kısmen” karşılandığını kaydetti.

Gürhan,  tekelleşme, veri güvenliği riski ve teknik bağımlılık alanlarında risk seviyesini “yüksek” olarak değerlendirdi. 

Başlıca gerekli düzenlemeleri de sıralayan Gürhan, fiber omurganın kamu mülkiyetinde olması, açık erişimin zorunlu olması, ada içi trafiğin ada içinde kalması, veri egemenliği maddesi eklenmesi, yerel mühendis istihdam şartı getirilmesi ve hizmet kalite standartlarının belirlenmesi gerektiğini kaydetti; “bu güvenceler olmadan verilecek onayın gelecekte geri dönülmesi zor sonuçlar doğuracağını” söyledi.

KKTC ile Türkiye Cumhuriyeti arasında 11 Temmuz 2025 tarihinde imzalanan Fiber Dönüşüm Protokolü kapsamında, 150 bin hanenin fiber internet altyapısına kavuşturulması hedefleniyor. Maliyeti 100 milyon doların üzerinde olan projenin 12 ay içinde tamamlanması planlanıyor. Protokol kapsamında sistem 25 yıl boyunca Türkiye firması Türk Telekom tarafından işletilecek ardından Telekomünikasyon Dairesi’ne devredilecek.