AP'de vize muafiyeti olmayan tek aday ülke Türkiye raporunda, eleştiri de şart da çok

Avrupa Parlamentosu (AP) Türkiye raportörü Nacho Sanchez Amor’un hazırladığı Türkiye Raporu taslağı, AP Dışişleri Komisyonu’nda (AFET) ele alındı. Taslakta, Türkiye’nin AB’den öncelikli beklentileri arasında yer alan vize muafiyetine ilişkin çağrıya da yer verildi.

AP, diğer AB kurumları gibi vize serbestisinde adım atması gereken tarafın Türkiye olduğu görüşünü koruyor.

Belgede, “AP, Türk hükümetini vize serbestisi diyaloğunun yeniden başlatılmasına mani olan kalan engelleri gidermeye çağırır” denildi. Türkiye, 72 kriterden 6’sını aradan 13 yıl geçmesine rağmen henüz yerine getirmedi.

AB Komisyonu’nun geçen yılki raporu temel alınarak hazırlanan 11 sayfalık taslakta, Türkiye’deki durum ve AB ile ilişkiler farklı boyutlarıyla ele alındı. AP, katılım sürecini etkileyen eksikliklere dair ciddi endişelerin giderilmediği görüşünde.

Gümrük Birliği’nin güncellenmesi gerektiği kaydedilirken, eleştirilerin olumlu değerlendirmelerden daha fazla yer tuttuğu görüldü. Hukukun üstünlüğü ve yargı bağımsızlığına yönelik eleştiriler sürerken, hükümetin “Terörsüz Türkiye” süreci olumlu karşılandı.

Türkiye raportörü Sanchez Amor, AFET oturumunda, "Meslektaşlarıma ülkenin katılım sürecinde ilerlediğini söylemek isterdim ancak durum öyle değil." dedi.

AP, "Türkiye'de hukukun üstünlüğü alanındaki erozyon karşısında diğer AB kurumlarının ve birçok AB üye devletinin sessiz kalmasından derin endişe duyduğunu" da metne yansıttı.

Bu bağlamda, AB kurumlarına ve üye ülkelere, "Türkiye'deki demokratik gerilemeye karşı seslerini yükseltme" çağrısı yapıldı.

Sanchez Amor, AB Komisyonu'nun ve AB Konseyi'nin sessiz kalarak AB'nin imajına büyük ölçüde zarar verdiğini savunarak, "Türkiye'deki Avrupa ve demokrasi yanlısı sivil toplumu kaybediyoruz" diye konuştu.

VİZE MUAFİYETİNDE KALAN 6 KRİTER

Türkiye’nin henüz karşılamadığı 6 kriter şöyle sıralandı:

1. Terörle mücadele yasasında değişiklik
2. Europol ile operasyonel iş birliği anlaşması
3. GRECO’nun yolsuzlukla mücadele önerilerinin uygulanması
4. Kişisel verilerin AB standartlarına uyumu
5. Suçla mücadelede tüm AB üyeleriyle iş birliği
6. Geri Kabul Anlaşması’nın tüm unsurlarıyla uygulanması

AB kanadı, bu kriterler tamamlandığı takdirde Türk pasaportu sahiplerinin diğer aday ülkeler gibi vizesiz seyahat hakkı kazanabileceğini vurguluyor.

ÜYELİK SÜRECİ VE ELEŞTİRİLER

AP, Türkiye’nin AB üyeliği hedefini yinelemesine karşın katılım sürecini canlandırmaya yönelik gerçek bir kararlılık göstermediği görüşünde. Belgede, hukukun üstünlüğü ve temel özgürlükler alanındaki eksiklerin giderilmesi çağrısı yapıldı.

2018’den bu yana fiilen durmuş olan üyelik süreci yerine, daha yakın ve stratejik bir ortaklık için çalışılması önerildi. Gümrük Birliği’nin güncellenmesine destek verilirken, bunun insan hakları, temel özgürlükler, uluslararası hukuka saygı ve iyi komşuluk ilişkileri şartlarına bağlanması gerektiği belirtildi.

Taslakta; yargı bağımsızlığı, Anayasa Mahkemesi ve AİHM kararlarına uyulmaması, bazı muhalefet temsilcilerinin tutuklanması, basın özgürlüğü, kadınlara yönelik şiddet ve LGBTİ+ hakları gibi başlıklarda eleştiriler öne çıktı.

KIBRIS VE DİĞER BAŞLIKLAR

Kıbrıs sorunu konusunda "iki toplumlu, iki bölgeli federasyona" dayalı çözüme destek yinelendi.

Taslakta olumlu değerlendirmeler de yer aldı. “Terörsüz Türkiye” sürecine destek verilirken, makroekonomik istikrar ve reform çabaları memnuniyetle karşılandı. 

Türkiye’nin yaklaşık 2.7 milyon mülteciye ev sahipliği yapması takdir edilirken, Yunanistan’la diyaloğun sürmesi de olumlu bulundu.

AFET’te görüşülen taslak rapor ilerleyen süreçte oylanacak, ardından genel kurul aşamasına geçilecek. Her iki aşamada da çok sayıda değişiklik önergesi verilmesi bekleniyor.