ABD, Rumlar'ın iki askeri üssünün modernize edilmesi için finansman sağlayacak

Amerika Birleşik Devletleri, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nde (GKRY) yer alan iki askeri üssü modernize etme kararı aldı.

Baf'taki Andreas Papandreou Hava Üssü, onlarca ağır nakliye uçağını barındırabilecek yeni bir park alanı kapsayacak şekilde genişletilecek. Bu yatırım, büyük ölçekli insani operasyonlar sırasında daha hızlı yakıt ikmali ve bakım yapılmasını sağlayacak.

Lübnan kıyısına 229 kilometre mesafedeki Mari'de bulunan Evangelos Florakis Deniz Üssü'ne ise, çatışma bölgelerinden tahliye edilenleri taşımak üzere büyük Chinook nakliye helikopterlerinin kullanımına uygun, ABD Avrupa Komutanlığı tarafından finanse edilen yeni bir helikopter pisti inşa edilecek.

Rum üslerinde yapılacak çalışmalara dair bilgiyi, Associates Press (AP) haber ajansına konuşan Rum Milli Muhafız Ordusu sözcüsü Yarbay Paris Samutis verdi.

Nadiren verilen özel bir izinle bu askerî tesislere giren ajans, söz konusu projelerin maliyetinin ABD'li vergi mükelleflerince karşılanacağına vurgu yaptı.

AP'nin haberine göre, GKRY'nin insani krizlere yönelik büyük çaplı operasyonlara katılabilmesini sağlama amacıyla gerçekleştirilen bu projeler, Evangelos Florakis ve Andreas Papandreu üslerinin modernizasyonuna dair daha geniş bir programın parçası.

Üslerdeki çalışmaların önümüzdeki yıl başlayacağını bildiren ajans, maliyet analizleri sürdüğünden projeler için harcanacak paranın henüz açıklanmadığını aktardı.

Samutis, Andreas Papandreu Hava Üssü'nün yeni apron alanını da kapsayacak şekilde genişletilmesinin toplam maliyetini belirleyecek bir geliştirme planı için ABD tarafından 500 bin euro sağlandığını söyledi.

Rum Savunma Bakanı Vasilis Palmas'a göre, çalışmaların 2027 yılında başlaması bekleniyor. Hava üssü modernizasyonunun yaklaşık 14 milyon euroya mal olabileceği, deniz üssü projesinin ise 200 milyon euroyu aşabileceği tahmin ediliyor.

Rum yönetimi, deniz üssü projesi için ayrıca AB'den ek fon talep etmeyi planlıyor.

ABD - GKRY İLİŞKİLERİ

Güney Kıbrıs'taki üslerini modernizasyonuna yönelik karar ABD ile Rum yönetimi arasındaki ilişkilerin gidişatına ilişkin de ipuçları taşıyor.

Taraflar arasındaki ilişkiler ABD'de eğitim gören Nikos Hristodulidis'in Rum Yönetimi'nin başına geçmesiyle olumlu yönde ivme kazanmıştı. Bu süreçte ABD'nin Güney Kıbrıs'a yönelik silah ambargosu kaldırılmış ve adanın güneyinde yeni ticari girişimlerin yolu açılmıştı.

2023'te görev gelen Nikos Hristodulidis, adanın coğrafi konumunu bir siyasi araç olarak kullanmış ve Kıbrıs'ın Batı'yla Orta Doğu arasında bir diplomatik ve insani köprü olabileceğini vurgulamıştı.

Geçmişte ABD ordusu, Güney Kıbrıs'ta Birleşik Krallık’ın iki İngiliz askeri üssünü kullanıyordu. Bu üslerden biri olan İngiliz Hava Üssü’ndeki (RAF Ağrotur) bir uçak hangarı, Rum yetkililerin Lübnan’dan fırlatıldığını söylediği bir Shahed dron tarafından 2 Mart’ta vuruldu.

Öte yandan Güney Kıbrıs, Orta Doğu'daki kriz bölgelerine en yakın AB üyesi devlet olarak, insani tahliyeler ve yardım sevkiyatları için stratejik bir geçiş noktası haline geldi.

Ada, 2006'daki İsrail-Hizbullah savaşı sırasında yaklaşık 30 bin kişinin Lübnan'dan tahliyesini kolaylaştırmıştı. Nisan 2023'te Sudan'dan tahliye edilen üçüncü ülke vatandaşları için geçiş noktası olan Kıbrıs, 2024'te ise Gazze'ye binlerce ton insani yardım ulaştırmak için Amalthia deniz koridorunu devreye soktu.

Haziran 2025'te ABD ve İsrail'in İran'ın nükleer tesislerini vurmasının ardından Kıbrıs, bir kez daha İsrail'den ayrılanlar ve yurt dışında mahsur kalan İsraillilerin ülkelerine dönmesi için bir istasyon görevi gördü.

Rum Yönetimi Başkanı Hristodulidis, ülkedeki askeri tesislerin yalnızca insani operasyonlarla sınırlı kalacağını ve saldırı amaçlı askeri eylemler için kullanılmayacağını belirtmişti.

ABD'nin Lefkoşa Büyükelçiliği Savunma Ataşesi Albay Kenneth Evans, Ocak 2025'te yaptığı açıklamada, "2023 ve 2024'te Sudan, Lübnan, İsrail ve Gazze'de yaşanan olaylar, Rum Yönetimi'nin Doğu Akdeniz'de kritik bir güvenlik ortağı olduğunu kanıtladı." ifadelerini kullandı.

Güney Kıbrıs'ın kendi tesislerinin modernize edilmesiyle, Washington ve bölgede çıkarları bulunan Fransa gibi ülkeler alternatif seçeneklere sahip olacak.