ABD'de tarihi karar: Mahkeme, Trump'ın vergi tarifelerini durdurdu

Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın acil durum yetkileri kapsamında yürürlüğe koyduğu küresel gümrük tarifelerini iptal etti. Altıya karşı üç oyla alınan karar, Beyaz Saray’ın ekonomi politikalarına ciddi bir darbe olarak değerlendiriliyor.

Mahkeme çoğunluğu, Anayasa’nın vergilendirme ve gümrük tarifeleri koyma yetkisini açık biçimde Kongre’ye verdiğini belirtti. Baş Yargıç John Roberts karar metninde, “Çerçeveyi çizenler, vergilendirme yetkisinin herhangi bir bölümünü Yürütme Organına vermemiştir” ifadelerini kullandı.

Karara, Yargıçlar Samuel Alito, Clarence Thomas ve Brett Kavanaugh muhalefet etti. Kavanaugh karşı oy yazısında, söz konusu tarifelerin politika açısından tartışılabileceğini ancak metin, tarih ve içtihat bakımından yasal olduğunu savundu.

ACİL DURUM YETKİSİ TARTIŞMASI

Trump yönetimi, 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’nın (IEEPA) başkana acil durumlarda ithalatı düzenleme yetkisi verdiğini ve bunun tarifeleri de kapsadığını ileri sürmüştü. Ancak mahkeme çoğunluğu bu yorumun Anayasa’daki yetki dağılımıyla bağdaşmadığına hükmetti.

Trump, Nisan 2025’te ticaret açıklarını gerekçe göstererek ulusal acil durum ilan etmiş ve çok sayıda ülkeye karşılıklı gümrük tarifeleri getirmişti. Daha önce Kanada, Çin ve Meksika’ya yönelik vergiler de yine acil durum gerekçesiyle yürürlüğe konmuştu.

EKONOMİK VE SİYASİ ETKİLER

Cumhuriyetçi başkan, davayı ABD tarihindeki en önemli davalardan biri olarak nitelendirmiş ve aleyhte bir kararın ülke ekonomisine zarar vereceğini savunmuştu. Ancak muhalefet yalnızca Demokratlardan değil, Cumhuriyetçi Parti’ye yakın iş dünyası ve özgürlükçü çevrelerden de destek buldu.

Kongre Bütçe Ofisi verilerine göre, söz konusu tarifelerin önümüzdeki on yılda yaklaşık 3 trilyon dolarlık ekonomik etki yaratması bekleniyordu. Hazine verilerine göre ise Aralık ayı itibarıyla bu tarifelerden 133 milyar doların üzerinde gelir elde edildi.

Karar, Trump’ın diğer yasal yetkiler çerçevesinde gümrük vergisi uygulamasını tamamen engellemiyor. Ancak uzmanlar, bundan sonraki süreçte Beyaz Saray’ın daha dar ve açık yasal çerçeveler içinde hareket etmek zorunda kalacağını belirtiyor.

Aralarında perakende devi Costco’nun da bulunduğu birçok şirketin, ödedikleri vergilerin iadesi için mahkemeye başvurduğu bildirildi.