
UAD'den "Myanmar soykırım işledi" kararı
Uluslararası Adalet Divanı, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmetti. Kararın Gazze’de katliamlarını sürdüren İsrail aleyhine emsal oluşturabileceği belirtiliyor.
Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım suçu işlediğine hükmetti.
Birleşmiş Milletler'in (BM) yargı organı olan Lahey'deki UAD, Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine hükmederek tarihinde ilk kez bir devleti soykırımdan sorumlu tuttu.
Gambiya'nın Myanmar aleyhine açtığı davadaki kararı Barış Sarayı'nda okuyan Divan Başkanı Yuji Iwasawa, Myanmar güvenlik güçlerinin binlerce sivili öldürdüğünü, cinsel şiddet uyguladığını ve Arakanlı Müslümanların evlerini yaktığını belirtti.
Divan ayrıca Myanmar'ın güvenlik güçleriyle birlikte hareket eden kişilerin soykırım işlemesini önleme, soykırımı ve BM Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi'nde sayılan diğer eylemleri cezalandırma ve Sözleşme'yi hayata geçirecek yasal düzenlemeleri yapma yükümlülüklerini ihlal ettiğine hükmetti.
Divan, Myanmar'ın 23 Ocak 2020 tarihli geçici tedbir kararı kapsamında soykırım iddialarına ilişkin delillerin yok edilmesini önleme ve bunları koruma yükümlülüğünü de ihlal ettiğine hükmetti.
Soykırıma ilişkin temel hükümde lehte oy kullananlar Başkan Iwasawa, yargıçlar Hilary Charlesworth, Leonardo Brant, Juan Manuel Gómez Robledo, Sarah Cleveland, Bogdan Aurescu, Dire Tladi, Mahmoud Hmoud ve Gambiya’nın atadığı geçici yargıç Navi Pillay oldu.
Başkan Yardımcısı Julia Sebutinde, yargıçlar Peter Tomka, Ronny Abraham, Xue Hanqin, Georg Nolte ve Myanmar’ın atadığı geçici yargıç Claus Kress ise Myanmar'ın soykırım işlediği yönündeki hükme muhalefet etti.
UAD, Myanmar’ın, soykırım yaptığı Arakanlı Müslümanların uğradıkları zararları tazmin etmesi gerektiğine de hükmetti
Kararda Myanmar'ın Arakanlı Müslümanların yararına iade tedbirleri alması istendi. Buna göre Myanmar'ın hukuka aykırı eylemleri nedeniyle ülke içinde ya da yurt dışında yerinden edilen Arakanlı Müslümanların yaşadıkları yerlere güvenli, gönüllü, onurlu biçimde dönmesi ve ailelerin yeniden bir araya gelmesi sağlanacak.
Myanmar'dan istenen iade tedbirleri arasında tüm mülklerin iadesi, kayıpların aranarak Arakanlı Müslümanların geleneklerine uygun şekilde yeniden defnedilmesi, fiziksel ve psikolojik rehabilitasyon ve Arakanlı Müslümanların zulme karşı korunması da yer aldı.
Divan ayrıca Myanmar'ın Sözleşme'yi tam olarak uygulayacak yasal düzenlemeleri yaparak devam eden ihlallere son vermesine karar verdi.
Myanmar'ın 2017'deki operasyonlarıyla bağlantılı olarak BM Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi'ne aykırı eylemler işlediğinden makul şüphe duyulan herkesi derhal ve etkili biçimde soruşturmasına, gerekirse yargılayıp cezalandırmasına da hükmedildi.
Divan, Myanmar'ın ihlallerin tekrarlanmayacağına dair teminat ve güvence vermesini de istedi.
GAMBİYA, ARAKANLI MÜSLÜMANLAR ADINA TAZMİNAT TALEP EDEBİLECEK
Divan, insan haklarına ilişkin yükümlülüklerde nihai hak sahiplerinin bireyler olduğunu hatırlatarak, burada söz konusu olan hakkın soykırıma maruz kalmama hakkı olduğunu vurguladı.
Kararda, mağdurların yararına telafi yollarının hem sözleşmenin amacına hem de tüm taraf devletlerin sözleşmeye uyulmasındaki ortak hukuki menfaatine hizmet ettiği belirtildi.
Divan, ihlallerin olağanüstü ağır olduğunu ve gruba karşı derinlere kök salmış bir düşmanlık bağlamında gerçekleştiğini kaydetti.
Myanmar'ın failleri soruşturmadığını, cezalandırmadığını ve zararların yaşandığını hala inkar ettiğini vurgulayan Divan, bu nedenle Myanmar'dan teminat istedi.
TOPLU ÖLDÜRMELER, CİNSEL ŞİDDET VE DOĞUMLARIN ENGELLENMESİ
Divan, Arakanlı Müslümanların Soykırım Sözleşmesi kapsamında korunan ayrı bir etnik grup olduğunu tespit etti. Myanmar güvenlik güçlerinin binlerce sivili öldürdüğünü, çocuklara aşırı şiddet uyguladığını, cinsel şiddete başvurduğunu ve Arakanlı Müslümanların evlerini yaktığını ve Myanmar güvenlik güçlerinin 2017'de yaklaşık 10 bin kişiyi öldürdüğünün delillerle sabit olduğunu kaydetti.
Vatandaşlık ve seyahat kısıtlamalarının gıda ve ilaca erişimi engellediğini, kamplardaki 100 binden fazla Arakanlı Müslümanın son derece yetersiz koşullarda yaşadığını tespit eden Divan, buna rağmen grubu yok edecek yaşam koşulları dayatıldığının kesin olarak kanıtlanamadığını belirtti.
Divan, Myanmar'ın 2005-2018 döneminde getirdiği özel evlilik şartları, çocuk sayısı sınırlamaları ve cinsel şiddet yoluyla Arakanlı Müslümanların doğumlarını engellemeyi amaçladığına tamamen ikna olduğunu kaydetti.
DİVAN'A GÖRE MYANMAR'IN SALDIRILARINDAKİ AMACINI GÖSTEREN TEK MAKUL ÇIKARIM "SOYKIRIM"
Divan, 1982 Vatandaşlık Yasası'nın ve diğer politikaların kasten ayrımcı olduğunu ve Arakanlı Müslümanları savunmasız bıraktığını tespit etti.
Kıdemli General Min Aung Hlaing'in ve ordunun sosyal medyada koordineli şekilde nefret söylemi yaydığını, bunun üst düzey yetkililerden ya da devlet kurumlarından gelmesinin özellikle önem taşıdığını vurguladı.
Divan, 2016'daki askeri operasyonlarda 80 binden fazla Arakanlı Müslüman'ın kaçmak zorunda kaldığını da hatırlattı.
Myanmar ordusunun operasyonlarının seçici olduğunu ve özellikle Arakanlı Müslümanları hedef aldığını belirten Divan, yalnızca Arakanlı Müslümanların yerleşim yerlerinin boşaltılıp yakıldığını ve doğrudan infazlar yapıldığını kaydetti. Arakanlı Müslüman köylerinin yaklaşık yüzde 40'ı yıkıldı ve yerlerine hızla başka topluluklar yerleştirildi. Divan'a göre bu durum Arakanlı Müslümanlara "Dönecek yeriniz yok." mesajı verdi.
Divan, çok sayıda küçük çocuğun öldürüldüğünü ve çocukların hedef alınmasının Arakanlı Müslüman olmaları dışında bir gerekçeyle açıklanamayacağını vurguladı.
Myanmar'ın operasyonların terörle mücadele amaçlı olduğu yönündeki savunmasının soykırım kastını dışlamadığını belirten Divan, eylemlerin terörle mücadeleyle bağdaşmadığını kaydetti.
Divan, Myanmar'ın eylemlerini açıklayabilecek tek makul çıkarımın Arakanlı Müslümanları kısmen yok etme kastı olduğu sonucuna vardı.
Divan, Myanmar'ın asker ve komutanlarını soykırım suçunun ağırlığıyla orantılı biçimde soruşturmadığını ve yargılamadığını, soykırımı iç hukukta ancak 2021'de suç olarak tanımladığını belirtti.
Kararda, Myanmar'ın delilleri büyük ölçüde yok ettiği, BM'nin olgu bulma görevlileriyle işbirliği yapmadığını ve 2017 olaylarının etkili biçimde soruşturulmasını fiilen engellediği hatırlatıldı.
DAVA SÜRECİ
Myanmar ordusu, Ağustos 2017'de Arakan eyaletinin kuzeyinde "temizleme operasyonları" başlatmıştı. Katliamların, tecavüzlerin ve köy yakmaların yaşandığı operasyonlar nedeniyle yüz binlerce Arakanlı Müslüman Bangladeş'e sığınmak zorunda kalmıştı.
Gambiya, İslam İşbirliği Teşkilatı'nın desteğiyle 11 Kasım 2019'da UAD'de Myanmar aleyhine dava açmıştı. Divan, 23 Ocak 2020'de geçici tedbir kararı almış, 22 Temmuz 2022'de Myanmar'ın ön itirazlarını reddetmişti. Davaya 11 ülke müdahil olmuş, esasa ilişkin duruşmalar 12-29 Ocak 2026'da yapılmıştı.
UAD kararları kesin ve bağlayıcı olup temyiz yolu bulunmuyor.
UAD'nin Myanmar kararının, Gazze'de soykırım işlemeyi sürdüren İsrail aleyhine Güney Afrika'nın açtığı dava için de emsal oluşturması bekleniyor.






























Yorum Yap
Tüm Yorumlar